<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/" xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/" >

	<channel>
		<title>Habari za uhifadhi</title>
		<atom:link href="https://swahili.mongabay.com/feed/?topic=kilimo&#038;type=post" rel="self" type="application/rss+xml" />
		<link>https://swahili.mongabay.com/list/kilimo/</link>
		<description></description>
		<lastBuildDate>Sat, 31 Oct 2026 00:01:27 +0000</lastBuildDate>
		<language>sw</language>
		<sy:updatePeriod>hourly</sy:updatePeriod>
		<sy:updateFrequency>1</sy:updateFrequency>
		<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.3</generator>
				<item>
					<title>Vijana wanapoacha kilimo, Kenya iko hatarini kupoteza maarifa ya jadi ya kukabiliana na tabianchi</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/10/31/vijana-wanapoacha-kilimo-kenya-iko-hatarini-kupoteza-maarifa-ya-jadi-ya-kukabiliana-na-mabadiliko-ya-tabianchi/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/10/31/vijana-wanapoacha-kilimo-kenya-iko-hatarini-kupoteza-maarifa-ya-jadi-ya-kukabiliana-na-mabadiliko-ya-tabianchi/#respond</comments>
					<pubDate>31 Oktoba 2026 00:01:27 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Eugénie Tenezakis]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/10/30191828/Screenshot-2026-10-30-221743.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=3449</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Kenya]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Elimu ya Mazingira, Ikolojia, Kilimo, Kilimo mseto, Maarifa ya Jadi, Majadiliano kuhusu Mabadiliko ya Tabianchi, Mazingira, na  Uzuri wa Kiikolojia]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Alipokuwa mtoto, Lucky Kazungu alijifunza kilimo kutoka kwa babu yake. &#8220;Alipanda mazao mengi katika shamba moja: mahindi, kunde, choroko, mbaazi na maboga. Alinifundisha pia kilimo cha miti na ufugaji wa mbuzi,&#8221; anakumbuka. Mbinu nyingi alizofundishwa na babu yake zinaendana na misingi ya kilimo-ikolojia (agroecology) inayotumika leo. Kwa mujibu wa FAO, mkabala huo hutumia kanuni za [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/10/31/vijana-wanapoacha-kilimo-kenya-iko-hatarini-kupoteza-maarifa-ya-jadi-ya-kukabiliana-na-mabadiliko-ya-tabianchi/" data-wpel-link="internal">Vijana wanapoacha kilimo, Kenya iko hatarini kupoteza maarifa ya jadi ya kukabiliana na tabianchi</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Alipokuwa mtoto, Lucky Kazungu alijifunza kilimo kutoka kwa babu yake. &#8220;Alipanda mazao mengi katika shamba moja: mahindi, kunde, choroko, mbaazi na maboga. Alinifundisha pia kilimo cha miti na ufugaji wa mbuzi,&#8221; anakumbuka. Mbinu nyingi alizofundishwa na babu yake zinaendana na misingi ya kilimo-ikolojia (agroecology) inayotumika leo. Kwa mujibu wa FAO, mkabala huo hutumia kanuni za ikolojia katika kilimo na kuunganisha sayansi na maarifa ya jadi ya wakulima. Beatrice Nyambura akionyesha jinsi ya kutoa mbegu kutoka kwenye matunda katika shamba lake huko Gilgil, Kaunti ya Nakuru, Kenya. Picha na Eugénie Tenezakis. &#8220;Kulima aina mbalimbali za mazao kulisaidia kuhifadhi rutuba ya udongo. Zao moja liliposhindwa kustawi, mengine yaliweza kuendelea kukua. Ufugaji wa mbuzi pia ulimsaidia kukabiliana na ukame. Mbuzi walipata malisho ya nyasi wakati wa mvua na kula vichaka wakati wa kiangazi,&#8221; anafafanua Kazungu. Mwaka 2017, Kazungu alirejea Kaunti ya Kilifi, alikotoka familia yake, akiwa na maarifa aliyorithi kutoka kwa babu yake pamoja na shahada ya kwanza katika ikolojia ya mimea na sayansi ya mazingira. Huko alianzisha Lukanza Farm, shamba analotumia mbinu za kilimo rejeshi (regenerative farming). Kwa sasa, shamba hilo lina ukubwa wa ekari nane. Kazungu alianza kwa kufuga mbuzi, ambao bado wanachungwa katika sehemu ya ekari sita. Baadaye alipanua shughuli zake kwa kuanzisha kilimo mseto cha miti na mazao (agroforestry) katika sehemu iliyobaki. Ili kutumia vyema mvua chache zinazonyesha Kilifi, alijenga mfumo wa kuvuna na kuhifadhi maji ya mvua wenye uwezo wa kuhifadhi lita 10,000. Pia anatumia matuta ya kilimo yaliyochimbwa chini ya usawa wa ardhi pamoja na mfumo wa umwagiliaji wa matone. Pia amebadilisha&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/10/31/vijana-wanapoacha-kilimo-kenya-iko-hatarini-kupoteza-maarifa-ya-jadi-ya-kukabiliana-na-mabadiliko-ya-tabianchi/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/10/31/vijana-wanapoacha-kilimo-kenya-iko-hatarini-kupoteza-maarifa-ya-jadi-ya-kukabiliana-na-mabadiliko-ya-tabianchi/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Benki za chakula zageuza upotevu wa chakula kuwa milo na kupambana na mabadiliko ya tabianchi</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/10/26/jinsi-benki-za-chakula-zinavyogeuza-upotevu-wa-chakula-kuwa-milo-na-kupambana-na-mabadiliko-ya-tabianchi/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/10/26/jinsi-benki-za-chakula-zinavyogeuza-upotevu-wa-chakula-kuwa-milo-na-kupambana-na-mabadiliko-ya-tabianchi/#respond</comments>
					<pubDate>26 Oktoba 2026 08:59:18 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Jack Otieno]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/10/26080358/Screenshot-2026-10-26-110330-768x512.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=3347</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Kenya]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Afya, Chakula, Kilimo, Kukabiliana na Mabadiliko ya Tabianchi, Mabadiliko ya Tabianchi, Magonjwa, Sekta ya Chakula, na  Ufadhili wa tabianchi]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>NAIROBI, Kenya — Shule Maalumu ya Waithaka jijini Nairobi imekuwa ikipokea mboga ambayo imesaidia kuboresha milo ya wanafunzi wapatao 200 wenye ulemavu. Hali katika shule hiyo inaonyesha kinzani kubwa nchini Kenya: chakula chenye lishe kinapotea au kutupwa, hata wakati watu walio katika mazingira magumu wanashindwa kukipata. Shule hiyo ni miongoni mwa mamia ya taasisi zinazonufaika [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/10/26/jinsi-benki-za-chakula-zinavyogeuza-upotevu-wa-chakula-kuwa-milo-na-kupambana-na-mabadiliko-ya-tabianchi/" data-wpel-link="internal">Benki za chakula zageuza upotevu wa chakula kuwa milo na kupambana na mabadiliko ya tabianchi</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[NAIROBI, Kenya — Shule Maalumu ya Waithaka jijini Nairobi imekuwa ikipokea mboga ambayo imesaidia kuboresha milo ya wanafunzi wapatao 200 wenye ulemavu. Hali katika shule hiyo inaonyesha kinzani kubwa nchini Kenya: chakula chenye lishe kinapotea au kutupwa, hata wakati watu walio katika mazingira magumu wanashindwa kukipata. Shule hiyo ni miongoni mwa mamia ya taasisi zinazonufaika na mpango wa Food Banking Kenya, shirika lisilo la faida ambalo huokoa chakula cha ziada kutoka mashambani, masokoni na kwa wauzaji wa rejareja, kisha kukigawanya kwa wanaohitaji. Mfumo huu unasaidia kupunguza njaa na athari za upotevu na uharibifu wa chakula kwa tabianchi na bioanuwai. Wafanyakazi wa vibarua wakipanga maharagwe ya Kifaransa yaliyochangiwa na Benki ya Chakula Kenya kwa ajili ya Shule Maalumu ya Waithaka. Picha kwa hisani ya Food Banking Kenya. Shule Maalumu ya Waithaka, iliyoko Dagoreti jijini Nairobi, ni mojawapo ya taasisi chache za elimu zinazotoa elimu ya msingi na mafunzo kwa wanafunzi wenye ulemavu wa kiakili na wa ukuaji. Wanafunzi wengi kati ya takriban 200 wanaosoma katika shule hiyo, wana tawahudi, ugonjwa wa kupooza kwa ubongo (cerebral palsy), au tatizo la upungufu wa umakini na shughuli nyingi (ADHD). Wanahitaji huduma maalumu, ambazo kwa kawaida hazipatikani katika shule za kawaida. Hata hivyo, kuwalisha kwa lishe bora na kwa njia endelevu kumefanya kazi ya shule hiyo kuwa ngumu zaidi, kutokana na msaada mdogo wa kifedha na matatizo ya ulaji yanayohusiana na ulemavu wanaokabili wanafunzi hao. UNICEF inasema watoto wenye ulemavu wana uwezekano wa kukabiliwa na utapiamlo ulio mara tatu zaidi, na uwezekano wa kudumaa, kukonda au kufariki kutokana na matatizo ya kiafya&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/10/26/jinsi-benki-za-chakula-zinavyogeuza-upotevu-wa-chakula-kuwa-milo-na-kupambana-na-mabadiliko-ya-tabianchi/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/10/26/jinsi-benki-za-chakula-zinavyogeuza-upotevu-wa-chakula-kuwa-milo-na-kupambana-na-mabadiliko-ya-tabianchi/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Alikosa kamongo wa kumpikia mama yake, sasa anawafuga ili kuziba pengo la upatikanaji Ziwa Victoria</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/10/19/alikosa-kamongo-wa-kumpikia-mama-yake-sasa-anawafuga-ili-kuziba-pengo-la-upatikanaji-ziwa-victoria/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/10/19/alikosa-kamongo-wa-kumpikia-mama-yake-sasa-anawafuga-ili-kuziba-pengo-la-upatikanaji-ziwa-victoria/#respond</comments>
					<pubDate>19 Oktoba 2026 22:39:03 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Victor Ogalle]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/10/19221909/Screenshot-2026-10-20-011742-768x512.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=3293</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Kenya]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Biashara, Biashara Endelevu, Biashara ya Kilimo, Kilimo, Kuzuia Kutoweka kwa Spishi, Maeneo Oevu, Samaki, Samaki wa Maji safi, Ufugaji Samaki, Uvuvi, na  Uvuvi wa Kupita Kiasi]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>BUSIA, Kenya  — Mwaka 2017, Fredrick Ouma Juma alizunguka masoko na fuo kadhaa za Ziwa Victoria akitafuta samaki aina ya kamongo ili kumtengenezea mama yake aliyekuwa mgonjwa supu aliyotamani. Hakumpata. Tukio hilo lilimfanya ajiulize kwa nini samaki ambaye kwa muda mrefu alikuwa sehemu muhimu ya lishe ya jamii za mwambao wa ziwa hilo alikuwa akizidi [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/10/19/alikosa-kamongo-wa-kumpikia-mama-yake-sasa-anawafuga-ili-kuziba-pengo-la-upatikanaji-ziwa-victoria/" data-wpel-link="internal">Alikosa kamongo wa kumpikia mama yake, sasa anawafuga ili kuziba pengo la upatikanaji Ziwa Victoria</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[BUSIA, Kenya  — Mwaka 2017, Fredrick Ouma Juma alizunguka masoko na fuo kadhaa za Ziwa Victoria akitafuta samaki aina ya kamongo ili kumtengenezea mama yake aliyekuwa mgonjwa supu aliyotamani. Hakumpata. Tukio hilo lilimfanya ajiulize kwa nini samaki ambaye kwa muda mrefu alikuwa sehemu muhimu ya lishe ya jamii za mwambao wa ziwa hilo alikuwa akizidi kuwa mgumu kupatikana. Wakaazi wa Budalang&#8217;i watoka kuteka maji kutoka sehemu yenye ardhi oevu. Picha na Victor Ogalle, Mongabay. Miaka kadhaa baadaye, Juma anatumia elimu yake ya Sayansi ya Mazingira kufuga kamongo, kuzalisha vifaranga na kuwafunza wakulima wengine katika eneo la Budalang’i, kaunti ya Busia, magharibi mwa Kenya. Kupitia kikundi cha maendeleo ya jamii cha Hydro Victoria Fish Farm, anajaribu kukabiliana na uhaba wa samaki huyo huku akifungua fursa za kipato kwa wakazi. Kwa wenyeji wa Budalang’i, kamongo (Protopterus aethiopicus) si samaki wa kawaida. Msemo wa wenyeji kwamba “kamongo ni bora kuliko nyama” unaonyesha thamani yake kama kitoweo. Juma anasema samaki mwenye uzito wa gramu 300 anaweza kutosheleza familia ya watu watano. Uvuvi na uharibifu wa maeneo ya mazalia Mashine ya kukuza samaki katika shamba la Hydro Victoria Fish Farm. Picha na Victor Ogalle, Mongabay. Baada ya kukosa samaki huyo sokoni, Juma alitumia elimu yake kuchunguza sababu za upungufu aliokuwa ameushuhudia. Aligundua kuwa baadhi ya wavuvi huweka nyavu katika maeneo oevu ambako kamongo huzaliana, jambo linaloweza kuathiri mazalia na kupunguza uwezekano wa samaki wachanga kukua na kuongezeka. “Niligundua kuwa wavuvi wanapenyeza nyavu zao katika sehemu ambazo samaki hao wanataga mayai, kama vile ardhi oevu. Hili&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/10/19/alikosa-kamongo-wa-kumpikia-mama-yake-sasa-anawafuga-ili-kuziba-pengo-la-upatikanaji-ziwa-victoria/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/10/19/alikosa-kamongo-wa-kumpikia-mama-yake-sasa-anawafuga-ili-kuziba-pengo-la-upatikanaji-ziwa-victoria/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>El Niño yatishia kuongeza njaa Afrika Mashariki na Kusini; shirika lataka hatua za haraka</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/10/13/el-nino-yatishia-kuongeza-njaa-afrika-mashariki-na-kusini-shirika-lataka-hatua-za-haraka/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/10/13/el-nino-yatishia-kuongeza-njaa-afrika-mashariki-na-kusini-shirika-lataka-hatua-za-haraka/#respond</comments>
					<pubDate>13 Oktoba 2026 21:04:07 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[David Akana]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/10/13204721/Screenshot-2026-10-13-234653-768x512.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=3195</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika Kusini na .Afrika Mashariki]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Afya, Athari za Mabadiliko ya Tabianchi, Hali Mbaya ya Hewa, Hali ya Hewa, Halijoto, Kilimo, Kilimo cha Kujikimu, Kukabiliana na Mabadiliko ya Tabianchi, Mabadiliko ya Tabianchi, Mafuriko, Magonjwa, Majadiliano kuhusu Mabadiliko ya Tabianchi, Sayansi ya Hali ya Tabianchi, Ufadhili wa tabianchi, Uhamishaji, Uigaji wa Tabianchi, na  Ukame]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>El Niño ni hali ya asili ya tabianchi inayohusishwa na ongezeko la joto la maji ya uso katika sehemu za kati na mashariki mwa Bahari ya Pasifiki, karibu na ikweta. Kulingana na WMO, mfumo huu unaweza kubadilisha mzunguko wa hewa na kuathiri kwa kiasi kikubwa mifumo ya mvua na halijoto hata katika maeneo yaliyo mbali na bahari hiyo. WMO inasema [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/10/13/el-nino-yatishia-kuongeza-njaa-afrika-mashariki-na-kusini-shirika-lataka-hatua-za-haraka/" data-wpel-link="internal">El Niño yatishia kuongeza njaa Afrika Mashariki na Kusini; shirika lataka hatua za haraka</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[El Niño ni hali ya asili ya tabianchi inayohusishwa na ongezeko la joto la maji ya uso katika sehemu za kati na mashariki mwa Bahari ya Pasifiki, karibu na ikweta. Kulingana na WMO, mfumo huu unaweza kubadilisha mzunguko wa hewa na kuathiri kwa kiasi kikubwa mifumo ya mvua na halijoto hata katika maeneo yaliyo mbali na bahari hiyo. WMO inasema El Niño tayari imeanza na inazidi kuimarika. Katika taarifa yake ya tarehe 8 Oktoba, WMO ilikadiria kuwa kuna uwezekano wa karibu asilimia 100 wa El Niño kuendelea hadi Februari 2027, na inatarajia tukio hili kufikia kilele chake mwezi Desemba. Wataalamu wa hali ya hewa wa kikanda wanatabiri uwezekano wa asilimia 90 wa mvua nyingi kuliko kawaida katika sehemu za kusini mwa Ethiopia, katikati hadi kusini mwa Somalia, na kaskazini mashariki mwa Kenya kati ya Oktoba na Desemba 2026. Kulingana na hali za eneo husika na msimu, mvua nyingi kupita kiasi zinaweza kusababisha mafuriko, kuharibu mazao, kusambaza magonjwa na kufanya huduma za afya zisipatikane katika baadhi ya maeneo. Ramani ya National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) inaonyesha mabadiliko ya kawaida ya msimu katika kiwango cha mvua yanayohusishwa na El Niño, badala ya kuwa utabiri mahususi wa mwaka 2026. Ramani kwa hisani ya NOAA. Action Against Hunger inasema familia katika sehemu za kusini mwa Madagascar zinakabiliwa na uhaba wa chakula mapema kuliko kawaida baada ya msimu wa mavuno mabaya. Timu za shirika hilo zinatibu watoto wanaokabiliwa na utapiamlo, huku kaya zikiendelea kukabiliwa na uhaba mkubwa wa chakula. Kupunguzwa kwa misaada kunazidi kuifanya iwe vigumu kupata msaada unaohitajika kukabiliana na utapiamlo. Shirika la&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/10/13/el-nino-yatishia-kuongeza-njaa-afrika-mashariki-na-kusini-shirika-lataka-hatua-za-haraka/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/10/13/el-nino-yatishia-kuongeza-njaa-afrika-mashariki-na-kusini-shirika-lataka-hatua-za-haraka/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Jinsi $25,000 zilivyozaa mtandao wa uhifadhi wa jamii: Mahojiano na waanzilishi wa Mwambao Tanzania </title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/10/05/jinsi-dola-25000-zilivyozaa-mtandao-wa-uhifadhi-unaoongozwa-na-jamii-mahojiano-na-waanzilishi-wa-mwambao-tanzania/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/10/05/jinsi-dola-25000-zilivyozaa-mtandao-wa-uhifadhi-unaoongozwa-na-jamii-mahojiano-na-waanzilishi-wa-mwambao-tanzania/#respond</comments>
					<pubDate>05 Oktoba 2026 11:18:21 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[David Akana]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/10/05110447/Screenshot-2026-10-05-135824-768x438.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=3070</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Tanzania]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Athari za Mabadiliko ya Tabianchi, Bahari, Baharini, Bioanuai, Bioanuai wa Baharini, Elimu ya Mazingira, Hifadhi za Jamii za Asili, Huduma za Mazingira, Jamii Asili, Kilimo, Mabadiliko ya Tabianchi, Maliasili, Mashujaa wa Mazingira, Maudhui ya mazingira yanayoonyesha mabadiliko chanya, Mazingira, Sera za Mazingira, Sheria ya Mazingira, Suluhisho za Asili, na  Utalii wa Mazingira]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>UNGUJA, Tanzania — Miongo kadhaa kabla ya kuanzisha pamoja taasisi ya uhifadhi wa bahari, Ali Thani na Lorna Slade walikutana nchini Tanzania. Miaka kadhaa baadaye, Slade alirejea katika nchi hiyo ya Afrika Mashariki kufanya utafiti kuhusu utalii kwa ajili ya shahada yake ya uzamili, ambapo alishiriki katika mpango uliolenga kuimarisha maarifa na haki za wasimamizi [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/10/05/jinsi-dola-25000-zilivyozaa-mtandao-wa-uhifadhi-unaoongozwa-na-jamii-mahojiano-na-waanzilishi-wa-mwambao-tanzania/" data-wpel-link="internal">Jinsi $25,000 zilivyozaa mtandao wa uhifadhi wa jamii: Mahojiano na waanzilishi wa Mwambao Tanzania </a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[UNGUJA, Tanzania — Miongo kadhaa kabla ya kuanzisha pamoja taasisi ya uhifadhi wa bahari, Ali Thani na Lorna Slade walikutana nchini Tanzania. Miaka kadhaa baadaye, Slade alirejea katika nchi hiyo ya Afrika Mashariki kufanya utafiti kuhusu utalii kwa ajili ya shahada yake ya uzamili, ambapo alishiriki katika mpango uliolenga kuimarisha maarifa na haki za wasimamizi wa rasilimali katika ngazi ya jamii. Mwaka 2008, dunia ilikumbwa na  mgogoro mkubwa wa kifedha na shirika lililokuwa likiunga mkono mpango huo lilijiondoa Tanzania. Lilitoa sehemu ndogo tu ya fedha lilizoahidi awali, yaani dola za Marekani 25,000, pamoja na wazo ambalo bado waliona linafaa kuendelezwa. Walisema, “Sawa, hili ni wazo zuri. Tuna dola 25,000 basi, hizi hapa,” Slade anakumbuka. Mwanzo huo mdogo hatimaye uligeuka kuwa Mtandao wa Jamii za Pwani wa Mwambao (Mwambao Coastal Community Network), taasisi yenye mizizi katika jamii za eneo husika ambayo sasa inafanya kazi na jamii za pwani za Zanzibar na Tanzania Bara, ikiwa na bajeti ya kila mwaka ya takribani dola milioni 3.5. Kwa Thani, Mtanzania kutoka maeneo ya pwani ambaye aliwahi kufanya kazi serikalini na katika mashirika makubwa ya uhifadhi, Mwambao ilianzishwa kutokana na imani kwamba uhifadhi hauwezi tu kubuniwa sehemu nyingine na kisha kuletwa kwa jamii. Anasema watu wanaotegemea rasilimali za asili wanapaswa kuwa na maarifa, uwezo na mamlaka ya kushiriki katika kuzisimamia. Wazo hilo lina umuhimu mpana zaidi wakati ambapo nchi mbalimbali zinafuatilia lengo la kimataifa la kuhifadhi asilimia 30 ya maeneo ya nchi kavu na bahari duniani ifikapo mwaka 2030. Mashirika ya ndani na jamii yanatarajiwa kubeba sehemu kubwa ya jukumu&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/10/05/jinsi-dola-25000-zilivyozaa-mtandao-wa-uhifadhi-unaoongozwa-na-jamii-mahojiano-na-waanzilishi-wa-mwambao-tanzania/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/10/05/jinsi-dola-25000-zilivyozaa-mtandao-wa-uhifadhi-unaoongozwa-na-jamii-mahojiano-na-waanzilishi-wa-mwambao-tanzania/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Rastafari wanaogeuza taka kuwa silaha ya kuhifadhi mazingira katika kitongoji duni kikubwa zaidi Afrika</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/09/16/wanaharakati-wa-rastafari-wageuza-taka-kuwa-silaha-ya-kuhifadhi-mazingira-katika-kitongoji-duni-kikubwa-zaidi-afrika/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/09/16/wanaharakati-wa-rastafari-wageuza-taka-kuwa-silaha-ya-kuhifadhi-mazingira-katika-kitongoji-duni-kikubwa-zaidi-afrika/#respond</comments>
					<pubDate>16 Septemba 2026 00:00:51 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Mary Mwendwa]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/09/15210326/Screenshot-2026-09-16-000220-768x512.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=2820</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Kenya]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Afya, Fedha za Uhifadhi, Kilimo, Kilimo cha Kujikimu, Kilimo cha Viwanda, Suluhu za Uhifadhi, Uhifadhi, Uhifadhi Unaofanywa na Jamii, na  Uhifadhi wa Ndani]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>KIBERA, Kenya — Jua kali la mchana, na upepo wa wastani, vimetanda Magumoini, kijiji cha makazi ndani ya kitongoji duni cha Kibera, Nairobi. Eneo hili liko karibu na Bwawa la Nairobi, mahali ambapo mafuriko na uchafuzi wa mazingira ni matatizo ya kawaida. Nickson Ndeda, mwanamume mwenye umri wa miaka 27, na baba wa watoto watatu, [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/09/16/wanaharakati-wa-rastafari-wageuza-taka-kuwa-silaha-ya-kuhifadhi-mazingira-katika-kitongoji-duni-kikubwa-zaidi-afrika/" data-wpel-link="internal">Rastafari wanaogeuza taka kuwa silaha ya kuhifadhi mazingira katika kitongoji duni kikubwa zaidi Afrika</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[KIBERA, Kenya — Jua kali la mchana, na upepo wa wastani, vimetanda Magumoini, kijiji cha makazi ndani ya kitongoji duni cha Kibera, Nairobi. Eneo hili liko karibu na Bwawa la Nairobi, mahali ambapo mafuriko na uchafuzi wa mazingira ni matatizo ya kawaida. Nickson Ndeda, mwanamume mwenye umri wa miaka 27, na baba wa watoto watatu, anatoka nyumbani kwake — nyumba ya bati iliyosimama ukingoni mwa Mto Ngong — akiwa amevaa T-shirt ya kijivu na kofia iliyofunika nywele zake za dreadlocks. Anasalimia timu ya Mongabay kwa kugongesha ngumi, akiwa kimya na imara. Hii ni salamu ya kawaida miongoni mwa jamii ya Rastafari. Pembeni ya nyumba yake vimewekwa vifaa mbalimbali, vikiwemo makopo ya plastiki anayopanga kuyatumia tena. Katika ua huo mdogo pia kunaonekana ndoo za plastiki na vyungu vya udongo vyenye mimea. Anachukua plastiki moja na kuitumia kuchota maji na kumwagilia mimea hiyo. Nickson Ndeda akisimama katika eneo alikopanda aina mbalimbali za miti. Picha na Mary Mwendwa, Mongabay. Ndeda anazungumza Sheng — lugha ya mitaani ya Kenya inayochanganya Kiswahili, Kiingereza, na lugha nyingine za Kenya. &#8220;Mimi ni mwanachama wa kikundi cha Rastafari, na ninafanya kilimo cha mjini na kukusanya taka. Tunaamini katika kutunza mazingira, kwani hii ni sehemu ya utamaduni wetu,&#8221; anasema. Ndeda anaelezea Mongabay jinsi kilimo kwa kutumia vifaa vinavyopatikana katika mtaa huo, ambako nafasi ya ardhi ni finyu, kimemfurahisha. &#8220;Nilianza kulima kwa kutumia makopo ya plastiki ya taka na vyombo vya maziwa. Nilikuwa nikivikusanya, kuvijaza udongo, na kupanda mimea ya matunda na mimea ya dawa ndani yake,&#8221; alisema. Hatua kwa hatua, Ndeda ameunda bustani ndogo katika ua wa nyumba yake ya&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/09/16/wanaharakati-wa-rastafari-wageuza-taka-kuwa-silaha-ya-kuhifadhi-mazingira-katika-kitongoji-duni-kikubwa-zaidi-afrika/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/09/16/wanaharakati-wa-rastafari-wageuza-taka-kuwa-silaha-ya-kuhifadhi-mazingira-katika-kitongoji-duni-kikubwa-zaidi-afrika/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Mabadiliko ya tabianchi na uwekezaji katika kilimo vyapewa kipaumbele AFSF 2026</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/09/07/mabadiliko-ya-tabianchi-na-uwekezaji-katika-kilimo-vyapewa-kipaumbele-afsf-2026/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/09/07/mabadiliko-ya-tabianchi-na-uwekezaji-katika-kilimo-vyapewa-kipaumbele-afsf-2026/#respond</comments>
					<pubDate>07 Septemba 2026 07:37:45 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Christopher Karenzi]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Joycebazira]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/09/05124433/VIONGOZI.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=2768</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Rwanda]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Kilimo, Mabadiliko ya Tabianchi, Mafuriko, Majadiliano kuhusu Mabadiliko ya Tabianchi, Sekta ya Chakula, Sera za tabianchi, Serikali, Uchumi, na  Uendelevu]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi na kuimarisha mifumo ya uzalishaji wa chakula ni miongoni mwa masuala yaliyopewa kipaumbele katika Kongamano la Mifumo ya Chakula Afrika (AFSF 2026), lilinalofanyika Kigali, Rwanda. Washiriki zaidi ya 5,000 Kongamano hilo lenye kaulimbiu, “Kuwekeza katika Mifumo ya Klimo na Chakula Barani Afrika,’’ liliwakutanisha zaidi ya wajumbe 5,000 kutoka zaidi ya [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/09/07/mabadiliko-ya-tabianchi-na-uwekezaji-katika-kilimo-vyapewa-kipaumbele-afsf-2026/" data-wpel-link="internal">Mabadiliko ya tabianchi na uwekezaji katika kilimo vyapewa kipaumbele AFSF 2026</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi na kuimarisha mifumo ya uzalishaji wa chakula ni miongoni mwa masuala yaliyopewa kipaumbele katika Kongamano la Mifumo ya Chakula Afrika (AFSF 2026), lilinalofanyika Kigali, Rwanda. Washiriki zaidi ya 5,000 Kongamano hilo lenye kaulimbiu, “Kuwekeza katika Mifumo ya Klimo na Chakula Barani Afrika,’’ liliwakutanisha zaidi ya wajumbe 5,000 kutoka zaidi ya nchi 50. Miongoni mwa mambo muhimu yaliyojadiliwa ni uwekezaji katika kilimo, miundombinu ya kilimo, ajira kwa vijana, usalama wa chakula na namna ya kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi. Dk. Robin Arani Buruchara, mtaalamu wa utafiti na maendeleo ya kilimo kutoka Kenya, amesema Serikali za Afrika zinapaswa kujiandaa mapema kukabiliana na athari za mabadiliko ya hali ya hewa, ikiwemo uwezekano wa El Niño. Amesisitiza pia umuhimu wa kuwekeza katika umwagiliaji, hifadhi ya maji, mbegu zinazostahimili ukame na mafuriko, pamoja na mifumo ya utabiri na tahadhari za mapema, ili kulinda uzalishaji wa chakula. Bayella Thiam, Afisa Mkuu wa Uendeshaji wa IFDC (kushoto), na Alice Ruhweza, Rais wa AGRA wakipeana mikono baada ya kusaini Mkataba wa Makubaliano (MoU). Picha na Christopher Karenzi. Prof Jean Jacques Muhinda, Mkurugenzi wa Masuala ya Kilimo wa AGRA, katika ukanda wa Afrika Mashariki na Kusini, amesema kongamano hilo limejikita katika maeneo matatu muhimu: ‘’kuunda ajira kwa vijana, kuwekeza katika miundombinu ya kilimo na kuongeza uwekezaji wa kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi’’. Mifumo ya umwagiliaji Akizungumzia kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi, Muhinda amepongeza Serikali ya Rwanda kwa kuendeleza mifumo ya umwagiliaji katika Wilaya za Nyagatare, Bugesera na maeneo mengine. Amesema mifumo hiyo inawawezesha wakulima kuendelea&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/09/07/mabadiliko-ya-tabianchi-na-uwekezaji-katika-kilimo-vyapewa-kipaumbele-afsf-2026/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/09/07/mabadiliko-ya-tabianchi-na-uwekezaji-katika-kilimo-vyapewa-kipaumbele-afsf-2026/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Washukiwa wanne wakamatwa kuhusiana na vifo vya tembo 18 katika mfumo wa ikolojia wa Amboseli</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/08/22/washukiwa-wanne-wakamatwa-kuhusiana-na-vifo-vya-tembo-18-katika-mfumo-wa-ikolojia-wa-amboseli/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/08/22/washukiwa-wanne-wakamatwa-kuhusiana-na-vifo-vya-tembo-18-katika-mfumo-wa-ikolojia-wa-amboseli/#respond</comments>
					<pubDate>22 Agosti 2026 21:09:34 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Lynet Otieno]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/08/22210122/save-768x512.jpg" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=2596</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, Kenya, na  Tanzania]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Kemikali, Kemikali za Kilimo, Kilimo, Mamalia Wakubwa, Mgogoro wa Binadam na Tembo, Mgogoro wa Binadamu na Wanyamapori, Tembo, Uhifadhi, na  Uhifadhi wa Wanyamapori]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Washukiwa wanne wamekamatwa kuhusiana na vifo vya tembo 18 katika mfumo wa ikolojia wa Amboseli, huku kemikali zisizo na lebo kunaswa. Idadi ya vifo hivyo ilipanda kutoka 16 hadi 18 baada ya tembo wengine wawili kufariki mwezi Agosti, huku uchunguzi ukizidi kuashiria uwezekano kwamba tembo hao walitiwa sumu kwa makusudi. Waziri wa Utalii na Wanyamapori [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/08/22/washukiwa-wanne-wakamatwa-kuhusiana-na-vifo-vya-tembo-18-katika-mfumo-wa-ikolojia-wa-amboseli/" data-wpel-link="internal">Washukiwa wanne wakamatwa kuhusiana na vifo vya tembo 18 katika mfumo wa ikolojia wa Amboseli</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Washukiwa wanne wamekamatwa kuhusiana na vifo vya tembo 18 katika mfumo wa ikolojia wa Amboseli, huku kemikali zisizo na lebo kunaswa. Idadi ya vifo hivyo ilipanda kutoka 16 hadi 18 baada ya tembo wengine wawili kufariki mwezi Agosti, huku uchunguzi ukizidi kuashiria uwezekano kwamba tembo hao walitiwa sumu kwa makusudi. Waziri wa Utalii na Wanyamapori wa Kenya, Rebecca Miano, alisema katika taarifa rasmi iliyotumwa kwa Mongabay kwamba mshukiwa mwingine anayeaminika kuwa na taarifa muhimu kuhusu vifo hivyo bado anatafutwa. Maafisa wa KWS wakimwokoa tembo aliyekwama kwenye matope katika mojawapo ya mbuga za kitaifa nchini Kenya, Agosti 22, 2026. Picha kwa hisani ya KWS. Uchunguzi wa awali ulionyesha kwamba huenda tembo hao walikufa baada ya kumeza sumu. Vipimo kadhaa vya maabara vilionyesha uwepo wa sianidi. Inadhaniwa kwamba tembo hao walipata kemikali hiyo kupitia kwa nyanya iiliyonyunyiziwa dawa za kuua wadudu katika mashamba ya jirani, ingawa waziri alisema kuwa hilo bado halijathibitishwa kisayansi. Timu ya mashirika mbalimbali inayojumuisha Huduma ya Ujasusi wa Taifa, Polisi wa Taifa, Idara ya Uchunguzi wa Makosa ya Jinai, askari wa wanyamapori wa Kenya Wildlife Service (KWS), na mashirika mengine ya serikali imekuwa ikichunguza suala hilo, ikiwemo katika jamii zinazoishi karibu na hifadhi ya taifa. &#8220;Upekuzi uliofanywa Tikondo, Kimana ndani ya Kata Ndogo ya Loitoktok ulisababisha ugunduzi wa vitu mbalimbali, ikiwemo kemikali zinazoaminika kutoka nchi jirani. Kemikali hizi zinazoweza kuwa na sumu na zisizo na lebo zimehifadhiwa kwa uchambuzi zaidi wa kisayansi,&#8221; waziri alisema. Hadi kuthibitishwa hatia Hata hivyo, serikali ilisema kuwa watu hao wanne wataendelea kuchukuliwa kuwa washukiwa hadi washukiwa tu,&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/08/22/washukiwa-wanne-wakamatwa-kuhusiana-na-vifo-vya-tembo-18-katika-mfumo-wa-ikolojia-wa-amboseli/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/08/22/washukiwa-wanne-wakamatwa-kuhusiana-na-vifo-vya-tembo-18-katika-mfumo-wa-ikolojia-wa-amboseli/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Vita Mashariki ya Kati kuathiri uhakika wa chakula nchini Tanzania</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/08/13/vita-mashariki-ya-kati-kuathiri-uhakika-wa-chakula-nchini-tanzania/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/08/13/vita-mashariki-ya-kati-kuathiri-uhakika-wa-chakula-nchini-tanzania/#respond</comments>
					<pubDate>13 Agosti 2026 17:54:25 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Nkwimba Nkwimba]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Joycebazira]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/08/13114334/4mboleaIMG_8242-768x512.jpeg" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=2447</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Tanzania]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Chakula, Kilimo, na  upatikanaji wa chakula]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Mvutano wa kijeshi unaoendelea Mashariki ya Kati ukihusisha Marekani, Iran na Israeli, unaendelea kuleta  madhara makubwa kwa Tanzania, hasa kwenye sekta ya kilimo, na hali hiyo ikiendelea, kuna uwezekano mgogoro huo utasababisha uhaba mkubwa wa chakula. Naibu Waziri wa Kilimo David Silinde ameiambia Mongabay kuwa mgogoro huo umeathiri mnyororo mzima wa usafirishaji mbolea duniani kutokana na [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/08/13/vita-mashariki-ya-kati-kuathiri-uhakika-wa-chakula-nchini-tanzania/" data-wpel-link="internal">Vita Mashariki ya Kati kuathiri uhakika wa chakula nchini Tanzania</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Mvutano wa kijeshi unaoendelea Mashariki ya Kati ukihusisha Marekani, Iran na Israeli, unaendelea kuleta  madhara makubwa kwa Tanzania, hasa kwenye sekta ya kilimo, na hali hiyo ikiendelea, kuna uwezekano mgogoro huo utasababisha uhaba mkubwa wa chakula. Naibu Waziri wa Kilimo David Silinde ameiambia Mongabay kuwa mgogoro huo umeathiri mnyororo mzima wa usafirishaji mbolea duniani kutokana na hofu iliyotanda katika Mlango wa Hormuz — njia mojawapo muhimu zaidi ya usafirishaji wa mafuta duniani. Ugumu katika usafirishaji umechangia kuwapo ucheleweshaji mbolea, kuongezeka kwa gharama za usafirishaji mbolea na pembejeo nyingine kuelekea Tanzania, pamoja na kuongeza ushindani wa kupata mbolea. Moja ya mashamba ya pamba katika Halmashauri ya Ushetu ambalo linahitaji mbolea ya kukuzia ambayo imeadimika nchini, Picha na Nkwimba Nkwimba. Kwa mujibu wa taarifa za Wizara ya Kilimo, sekta ya kilimo inachangia kiasi cha nusu ya pato la taifa na ni chanzo cha chakula pamoja na utoaji fursa za ajira kwa zaidi ya asilimia 75 ya Watanzania. Hivyo, changamoto kwenye sekta hiyo huathiri moja kwa moja pato la nchi na usalama wa chakula. Mahitaji ya mbolea Silinde anasema kwa ujumla Tanzania inahitaji zaidi ya tani milioni 1.08 za mbolea kwa mwaka, na zaidi ya asilimia 80 ya mbolea hiyo inaagizwa kutoka nje ya nchi. Uzalishaji wa ndani unakidhi kwa chini ya asilimia 20 pekee. “Zaidi ya tani 800,000 huagizwa kutoka nje kila mwaka, zikiwamo zaidi ya tani 528,000 za mbolea za kukuzia kama Urea Calcium Ammonium Nitrate (aina ya mbolea ya nitrojeni inayotumika kuongeza ukuaji wa mazao),’’ anasema Silinde. Anaeleza kuwa takwimu hizo za Wizara ya Kilimo zinaonyesha kuwa&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/08/13/vita-mashariki-ya-kati-kuathiri-uhakika-wa-chakula-nchini-tanzania/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/08/13/vita-mashariki-ya-kati-kuathiri-uhakika-wa-chakula-nchini-tanzania/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Juhudi za kuondoa mikaratusi ili kumhifadhi mnyama wa kipekee asiyepatikana kwingineko duniani</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/07/24/juhudi-za-jamii-zaendelea-kuondoa-mikaratusi-kumhifadhi-mnyama-wa-kipekee-asiyepatikana-kwingineko-duniani/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/07/24/juhudi-za-jamii-zaendelea-kuondoa-mikaratusi-kumhifadhi-mnyama-wa-kipekee-asiyepatikana-kwingineko-duniani/#respond</comments>
					<pubDate>24 Julai 2026 16:13:02 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Linah Mwamachi]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/07/24162115/Boulengerula-niedeni_John-Measey-1000x667-1-768x512.jpg" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=2211</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Kenya]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Amfibia, Ardhi iliyoharibika, Biashara ya mbao, Bioanuai, Elimu, Elimu ya Mazingira, Haki za Kimazingira, Ikolojia, Kijani, Kilimo, Kutoweka, Kuzuia Kutoweka kwa Spishi, Mbao, Miti, Spishi, Spishi zilizo Hatarini Kutoweka, Upandaji Miti, Urejesho wa Asili, na  Wanyama wasio na Mifupa ya Mgongo]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>TAITA TAVETA, Kenya &#8211; Kusini mashariki mwa Kenya, ndani ya msitu mnene wa Sagalla, kunapatikana mnyama wa kipekee wa jamii ya amfibia anayejulikana kama Sagalla caecilian (Boulengerula niedeni). Mlima huo wa Sagalla, wenye urefu wa zaidi ya mita 1,400 kutoka usawa wa bahari, una miti ya aina mbalimbali inayounda makazi ya Sagalla caecilian. Kiumbe wa kipekee ulimwenguni Kilomita 18 kutoka [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/07/24/juhudi-za-jamii-zaendelea-kuondoa-mikaratusi-kumhifadhi-mnyama-wa-kipekee-asiyepatikana-kwingineko-duniani/" data-wpel-link="internal">Juhudi za kuondoa mikaratusi ili kumhifadhi mnyama wa kipekee asiyepatikana kwingineko duniani</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[TAITA TAVETA, Kenya &#8211; Kusini mashariki mwa Kenya, ndani ya msitu mnene wa Sagalla, kunapatikana mnyama wa kipekee wa jamii ya amfibia anayejulikana kama Sagalla caecilian (Boulengerula niedeni). Mlima huo wa Sagalla, wenye urefu wa zaidi ya mita 1,400 kutoka usawa wa bahari, una miti ya aina mbalimbali inayounda makazi ya Sagalla caecilian. Kiumbe wa kipekee ulimwenguni Kilomita 18 kutoka tambarare za mji wa Voi, Mongabay ilizuru msitu huo wa Sagalla unaoweza kufikiwa kwa gari na pikipiki hadi sehemu fulani, na sehemu iliyosalia hufikiwa kwa miguu. Mnyama wa kipekee wa jamii ya amfibia anayejulikana kama Sagalla caecilian (Boulengerula niedeni. Picha na Patrick Malonza. Mongabay ilitaka kufahamu iwapo jamii inatambua spishi hii na faida zake kwa ikolojia, na ilifanikiwa kukutana na wanajiji wakiwa katika shughuli zao za kila siku shambani. “Mimi sikuwa nafahamu mnyama huyu. Nilikuwa namuona shambani kisha namkatakata kwa jembe au namgonga kwa mawe ili afe, kwa sababu anafanana na nyoka,” anasema Jemimah Mwaiga. Sasa Mwaiga anafahamisha Mongabay kuhusu umuhimu wa kiumbe huyo, na kufafanua jinsi walihusishwa katika kutafuta jina lake la kinyumbani, “kilima mrota”. “Tulijifunza kuwa kiumbe huyo husaidia katika ukulima na ubora wa mchanga kwa kuchanganya mchanga na virutubisho vilivyo mchangani na kuongeza rutuba ya asili ya mchanga,” Mwaiga anaelezea Mongabay. Mwanasayansi wa masuala ya mchanga na mazingira Kenneth Macharia wa shirika la Edge of Existence, anasema kiumbe huyu ni wa kipekee katika mlima wa Sagalla. Huishi katika mazingira yenye unyevunyevu, na mchanga wenye rutuba. Macharia anaongeza: “Jamii zinaweza kuimarisha kilimo pamoja na utunzaji wa mazingira kwa kutumia mbinu bora katika mchanga kama vile kupanda miti ya&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/07/24/juhudi-za-jamii-zaendelea-kuondoa-mikaratusi-kumhifadhi-mnyama-wa-kipekee-asiyepatikana-kwingineko-duniani/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/07/24/juhudi-za-jamii-zaendelea-kuondoa-mikaratusi-kumhifadhi-mnyama-wa-kipekee-asiyepatikana-kwingineko-duniani/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Taka, wanawake na haki za kimazingira: Ana kwa ana na mwanaharakati wa mazingira Malasen Hamida</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/07/17/taka-wanawake-na-haki-za-kimazingira-ana-kwa-ana-na-mwanaharakati-wa-mazingira-malasen-hamida/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/07/17/taka-wanawake-na-haki-za-kimazingira-ana-kwa-ana-na-mwanaharakati-wa-mazingira-malasen-hamida/#respond</comments>
					<pubDate>17 Julai 2026 19:39:13 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Ouma Elvine Tina]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/07/17192647/Screenshot-2026-07-17-221755.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=2139</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Kenya]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Afya, Akili Mnemba, Biashara ya Kilimo, Chakula, Jinsia na Uhifadhi, Kilimo, Kilimo cha Kujikimu, Kilimo mseto, Kukabiliana na Mabadiliko ya Tabianchi, Mabadiliko ya Tabianchi, Mafuriko, Mashujaa wa Mazingira, Mazingira, Sera za tabianchi, Sheria ya Mazingira, Uanaharakati, Uanaharakati wa tabianchi, na  upatikanaji wa chakula]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Malasen Hamida, mwanamke Muislamu kutoka jamii ya Wanubi katika mtaa wa Kibera, jijini Nairobi, ni mwanasiasa mtarajiwa na mwanaharakati wa mazingira mwenye uzoefu wa zaidi ya miaka 25 katika utetezi. Kibera, jina ambalo katika lugha ya Kinubi linamaanisha “ardhi ya misitu”, ndilo eneo kubwa zaidi la makazi yasiyo rasmi nchini Kenya; lililoko kwenye ardhi ambayo [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/07/17/taka-wanawake-na-haki-za-kimazingira-ana-kwa-ana-na-mwanaharakati-wa-mazingira-malasen-hamida/" data-wpel-link="internal">Taka, wanawake na haki za kimazingira: Ana kwa ana na mwanaharakati wa mazingira Malasen Hamida</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Malasen Hamida, mwanamke Muislamu kutoka jamii ya Wanubi katika mtaa wa Kibera, jijini Nairobi, ni mwanasiasa mtarajiwa na mwanaharakati wa mazingira mwenye uzoefu wa zaidi ya miaka 25 katika utetezi. Kibera, jina ambalo katika lugha ya Kinubi linamaanisha “ardhi ya misitu”, ndilo eneo kubwa zaidi la makazi yasiyo rasmi nchini Kenya; lililoko kwenye ardhi ambayo serikali ya ukoloni ya Uingereza iliitengea jamii ya Wanubi baada ya mababu zao kutumikia kama askari kwenye jeshi la King’s African Rifles. Awali, eneo hilo lilikuwa na ukubwa wa hekta 1,698 (ekari 4,197). Leo, kutokana na ukuaji wa miji, kufukuzwa kwa nguvu, uporaji wa ardhi na miradi mbalimbali ya serikali iliyotekelezwa kwa nyakati tofauti, ni hekta 116 (ekari 288) pekee zilizosalia mikononi mwa Wanubi, bila wao kuwahi kulipwa fidia yoyote. Kupitia Mazingira Women Initiative, Hamida ametumia zaidi ya miaka 25 kujihusisha na masuala ya usimamizi wa taka, kilimo kinachotumia teknolojia za kisasa, haki za kumiliki ardhi, na uongozi wa wanawake. Pia amewahi kugombea ubunge mara tatu katika eneo bunge la Kibera na ana mpango wa kugombea tena mwaka wa 2027. Hamida alizungumza na Mongabay mchana wa Jumamosi ya baridi, wakati alipokuwa akiondoka kwenye msikiti mkubwa zaidi katika eneo bunge la Kibera. Ofisi zake zilikuwa karibu, mwendo mfupi tu kutoka hapo. Tulipokuwa tukielekea huko, watu kadhaa walimsimamisha ili kumsalimia. Aliwajibu kila mmoja kwa kusema &#8220;Assalaamu aleikum,&#8221; akasimama kidogo ili kupiga nao gumzo, na akamshika msichana mdogo usoni kwa upole. Aliniongoza kupitia lango la mabati hadi kwenye eneo tulivu lenye nyumba zenye kuta za udongo na paa za mabati. Eneo hilo lilikuwa&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/07/17/taka-wanawake-na-haki-za-kimazingira-ana-kwa-ana-na-mwanaharakati-wa-mazingira-malasen-hamida/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/07/17/taka-wanawake-na-haki-za-kimazingira-ana-kwa-ana-na-mwanaharakati-wa-mazingira-malasen-hamida/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Pilipili na usingizi wa amani: Kinamama wa Maasai Mara waandika upya hadithi ya kuishi na tembo waharibifu</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/07/08/pilipili-na-usingizi-wa-amani-kinamama-wa-maasai-mara-waandika-upya-hadithi-ya-kuishi-na-tembo-waharibifu/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/07/08/pilipili-na-usingizi-wa-amani-kinamama-wa-maasai-mara-waandika-upya-hadithi-ya-kuishi-na-tembo-waharibifu/#respond</comments>
					<pubDate>08 Julai 2026 18:36:33 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Anne Ngugi]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/07/08182238/2-1-768x512.jpg" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=2033</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Kenya]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Aina Vamizi, Kilimo, Kilimo cha Kujikimu, Kilimo mseto, Mazao ya kilimo kimoja, Mgogoro wa Binadam na Tembo, Mgogoro wa Binadamu na Wanyamapori, Migogoro, Mimea, Mimea yenye Tiba, Tabia za Wanyama, Tembo, Uhalifu kwa Wanyamapori, Uhifadhi wa Wanyamapori, Uokoaji wa Wanyamapori, Ustawi wa Wanyama, Wanyama, Wanyama maarufu, na  Wanyamapori]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Nyimbo za jadi za Kimaasai zinasikika taratibu katika Enkutoto, eneo la Maasai Mara, ambalo kwa miaka mingi limeishi katika kivuli cha migogoro mikali kati ya binadamu na tembo. Chini ya jua kali la mchana, wanawake wameinama mashambani. Mikono yao inasonga kwa ustadi ikipalilia mistari mirefu ya pilipili, rosemary, mti wa chai, na lavender. Mabadiliko makubwa ya [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/07/08/pilipili-na-usingizi-wa-amani-kinamama-wa-maasai-mara-waandika-upya-hadithi-ya-kuishi-na-tembo-waharibifu/" data-wpel-link="internal">Pilipili na usingizi wa amani: Kinamama wa Maasai Mara waandika upya hadithi ya kuishi na tembo waharibifu</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Nyimbo za jadi za Kimaasai zinasikika taratibu katika Enkutoto, eneo la Maasai Mara, ambalo kwa miaka mingi limeishi katika kivuli cha migogoro mikali kati ya binadamu na tembo. Chini ya jua kali la mchana, wanawake wameinama mashambani. Mikono yao inasonga kwa ustadi ikipalilia mistari mirefu ya pilipili, rosemary, mti wa chai, na lavender. Mabadiliko makubwa ya mandhari yameshuhudiwa hapa. Badala ya mashamba mapana ya mahindi pekee kama ilivyokuwa zamani, ardhi sasa imepambwa na rangi ya kijivu, kijani kibichi na zambarau, ya mimea hii ya manukato. Wanawake hapa wana matumaini mapya, si tu ya kulinda maisha yao, bali ya kuendeleza kilimo chenye tija ya kiuchumi. Miongoni mwa wanawake hao ni Nelly Musana kutoka Enkutoto, na mwanachama wa kikundi cha kina mama cha Oloisesiai Self Help Group. Karibu yake yupo Mama Arami Musekenya, mama wa watoto sita, mfugaji na mkulima mzaliwa wa Maasai Mara ambaye maisha yake yote ameshuhudia migogoro kati ya binadamu na wanyamapori. Kwa miaka mingi, wanawake hawa waliishi kwa hofu kubwa. Hofu hiyo haikuja mchana; ilikuja usiku, hasa wakati mahindi yalipoanza kuzaa na kukomaa. “Tembo walikuwa wakija bila hodi,” anasema Musekenya, huku akitazama shamba lililojaa rosemary. “Kitu kibaya si kuona tembo; ni kuamka asubuhi ukute hakuna kitu kabisa.” Kiwango cha uharibifu unaofanywa na wanyama hawa wakubwa ni jambo la kutia wasiwasi mkubwa na linaloacha familia katika umaskini wa ghafla. Musekenya anasimulia kuwa kuna nyakati ambapo kundi la tembo watano tu linaweza kuingia shambani na ndani ya usiku mmoja tu, wanamaliza kabisa ekari tano za mahindi. Uharibifu huo wa kasi ya ajabu unamaanisha kuwa jasho&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/07/08/pilipili-na-usingizi-wa-amani-kinamama-wa-maasai-mara-waandika-upya-hadithi-ya-kuishi-na-tembo-waharibifu/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/07/08/pilipili-na-usingizi-wa-amani-kinamama-wa-maasai-mara-waandika-upya-hadithi-ya-kuishi-na-tembo-waharibifu/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Usalama wa chakula mashakani: Namna mvutano wa Ghuba unavyotikisa upatikanaji wa mbolea nchini Kenya</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/07/06/usalama-wa-chakula-mashakani-namna-mvutano-wa-ghuba-unavyotikisa-upatikanaji-wa-mbolea-nchini-kenya/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/07/06/usalama-wa-chakula-mashakani-namna-mvutano-wa-ghuba-unavyotikisa-upatikanaji-wa-mbolea-nchini-kenya/#respond</comments>
					<pubDate>06 Julai 2026 16:53:00 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Achieng’ Otieno]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/07/06163255/Screenshot-2026-07-06-193237-768x512.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=2014</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Kenya]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Biashara ya Kilimo, Chakula, Kilimo, Kilimo cha Kujikimu, Maji, Mazao ya kilimo kimoja, Mimea, Msukosuko wa chakula, Safiri, Sekta ya Chakula, Siasa, upatikanaji wa chakula, na  Vita]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Mzee Philip Kitur anatembea katikati ya safu nadhifu za mabua ya mahindi, huku majani yanayoanza kuchipua yakitoa ishara ya mavuno tele. Mkulima huyo mwenye umri wa miaka 72 anamiliki shamba la ekari 41 katika kijiji cha Kipkeikei, Kaunti ya Trans-Nzoia. Hata hivyo, nyuma ya tabasamu la Kitur kuna hofu ya kupoteza sehemu kubwa ya mavuno [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/07/06/usalama-wa-chakula-mashakani-namna-mvutano-wa-ghuba-unavyotikisa-upatikanaji-wa-mbolea-nchini-kenya/" data-wpel-link="internal">Usalama wa chakula mashakani: Namna mvutano wa Ghuba unavyotikisa upatikanaji wa mbolea nchini Kenya</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Mzee Philip Kitur anatembea katikati ya safu nadhifu za mabua ya mahindi, huku majani yanayoanza kuchipua yakitoa ishara ya mavuno tele. Mkulima huyo mwenye umri wa miaka 72 anamiliki shamba la ekari 41 katika kijiji cha Kipkeikei, Kaunti ya Trans-Nzoia. Hata hivyo, nyuma ya tabasamu la Kitur kuna hofu ya kupoteza sehemu kubwa ya mavuno iwapo hatopata mbolea. &#8220;Mazao yanahitaji kuongezewa mbolea ya kukuzia, lakini sijapata mbolea ya aina ya urea; bila hiyo, naweza kupoteza hadi asilimia 30 ya mavuno yangu,&#8221; aliambia Mongabay. Mutahi Kagwe, Waziri wa Kilimo nchini Kenya, anasema nchi ina akiba ya kutosha ya mbolea, ikiwa ni pamoja na mifuko milioni 2 ya mbolea ya nyongeza. Anasema Kenya inatafuta vyanzo mbadala vya mbolea ili kuhakikisha usalama wa chakula licha ya misukosuko ya kimataifa iliyosababishwa na mvutano kati ya Iran na Marekani. &#8220;Ingawa hatuwezi kutabiri mgogoro wa Mashariki ya Kati utachukua muda gani, tumejadiliana kuhusu kupata mbolea ya urea kutoka Algeria na aina nyingine za mbolea kutoka Morocco,&#8221; Kagwe aliambia Mongabay katika mahojiano yaliyofanyika kwa njia ya mtandao. Shamba la mahindi linalomilikiwa na Dennis Chemonges, mkulima wa Cherengani, katika kaunti ya Trans-Nzoia nchini Kenya. Mazao hayo yanahitaji kuwekewa mbolea ya kukuzia. Picha na Achieng’ Otieno, Mongabay. Eneo kuu la uzalishaji wa chakula Kaunti ya Trans-Nzoia ni mojawapo ya maeneo makuu ya uzalishaji wa chakula nchini Kenya, hasa mahindi, ambayo ni chakula kikuu. Kulingana na Ripoti ya Kitaifa ya Uzalishaji wa Kilimo ya mwaka 2025 kutoka Shirika la Kitaifa la Takwimu za Kenya, Trans-Nzoia ilichangia tani 423,156 (asilimia 10.5) kati ya&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/07/06/usalama-wa-chakula-mashakani-namna-mvutano-wa-ghuba-unavyotikisa-upatikanaji-wa-mbolea-nchini-kenya/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/07/06/usalama-wa-chakula-mashakani-namna-mvutano-wa-ghuba-unavyotikisa-upatikanaji-wa-mbolea-nchini-kenya/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Mbinu za uchakachuaji wa mwani zaongeza juhudi za kuimarisha soko nchini</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/06/17/mbinu-za-uchakachuaji-wa-mwani-zaongeza-juhudi-za-kuimarisha-soko-nchini/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/06/17/mbinu-za-uchakachuaji-wa-mwani-zaongeza-juhudi-za-kuimarisha-soko-nchini/#respond</comments>
					<pubDate>17 Juni 2026 13:26:38 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Ruth Keah]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/06/17130445/Screenshot-2026-06-17-160345-768x512.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=1868</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, Bahari ya Hindi, Kenya, na  Ulimwenguni]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Bahari, Baharini, Biashara ya Kilimo, Bioanuai wa Baharini, Kilimo, Kilimo cha Kujikimu, Kilimo-ikolojia, Mfumo Ikolojia wa Baharini, Mimea, Mimea yenye Tiba, na  Uhifadhi wa Baharini]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>KWALE, Kenya &#8211; Kila siku asubuhi maji yanapopungua katika ufuo wa bahari wa Kibuyuni, Kaunti ya Kwale kusini mwa pwani ya Kenya, Salim Ahmed na wakulima wenzake wa mwani huelekea baharini kuangalia mashamba yao. Ahmed amefanya ukulima wa mwani kwa miaka mitatu sasa. Ukosefu wa ajira na uhaba wa fursa za kiuchumi vilimsukuma kutafuta njia [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/06/17/mbinu-za-uchakachuaji-wa-mwani-zaongeza-juhudi-za-kuimarisha-soko-nchini/" data-wpel-link="internal">Mbinu za uchakachuaji wa mwani zaongeza juhudi za kuimarisha soko nchini</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[KWALE, Kenya &#8211; Kila siku asubuhi maji yanapopungua katika ufuo wa bahari wa Kibuyuni, Kaunti ya Kwale kusini mwa pwani ya Kenya, Salim Ahmed na wakulima wenzake wa mwani huelekea baharini kuangalia mashamba yao. Ahmed amefanya ukulima wa mwani kwa miaka mitatu sasa. Ukosefu wa ajira na uhaba wa fursa za kiuchumi vilimsukuma kutafuta njia mbadala ya kujikimu kimaisha. Kilimo cha mwani kikawa jibu lake, akaamua kujiunga na wanakijiji wenzake wanaofanya ukulima huo. Mwani ni kundi la viumbe wa majini wanaofanana na mimea inayokua katika maji ya chumvi, hasa maeneo ya pwani yenye kina kifupi. Hupandwa kwa kufungwa kwenye vitiji na kamba baharini. Mwani huchukua kati ya siku 45 na 60 kufikia kiwango cha kuvunwa. Mwani hutumika kutengeneza bidhaa mbalimbali kama vile vipodozi, sabuni, dawa, virutubisho vya lishe, vinywaji na malighafi za viwandani. What is seagrass and why is it important? Kwa wakulima wengi wa mwani katika eneo la Kwale, baada ya kuvuna wao huukausha kisha kuuuza kupitia chama cha ushirika cha mwani katika eneo la Kibuyuni. Ukulima wa mwani ulishirikisha wanawake wengi katika eneo la Kibuyuni ili wapate fursa ya kupata manufaa ya bahari ambayo imekuwa tegemeo la upatikanaji wa riziki kwa familia nyingi eneo la Pwani. Hii ni kutokana na kuwepo kwa mila na tamaduni zilizomwekea vikwazo mwanamke kuingia baharini kuvua samaki. Wakulima wa Mwani wakitayarisha Kamba tayari kwa mafunzo kuhusu upandaji wa Mwani eneo la Shanga, Lamu, Kenya. Picha na Mohamed Fuad Mohamed. Lakini ukulima huo sasa umeanza kuvutia hata wanaume kama Ahmed, kutokana na faida ambazo wameziona kwa wanawake, wakiwa na matumaini ya kupata kipato cha kujiendeleza kimaisha.&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/06/17/mbinu-za-uchakachuaji-wa-mwani-zaongeza-juhudi-za-kuimarisha-soko-nchini/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/06/17/mbinu-za-uchakachuaji-wa-mwani-zaongeza-juhudi-za-kuimarisha-soko-nchini/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Matumizi ya makaa ya mawe duniani yapungua mwaka 2025 huku uwezo wa mitambo ukiendelea kuongezeka</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/06/11/matumizi-ya-makaa-ya-mawe-duniani-yapungua-mwaka-wa-2025-huku-uwezo-wa-mitambo-ukiendelea-kuongezeka/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/06/11/matumizi-ya-makaa-ya-mawe-duniani-yapungua-mwaka-wa-2025-huku-uwezo-wa-mitambo-ukiendelea-kuongezeka/#respond</comments>
					<pubDate>11 Juni 2026 13:46:29 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Ashoka Mukpo]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/06/11131849/Screenshot-2026-06-11-161609.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=1841</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, Urusi, Zambia, na  Zimbabwe]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Athari za Mabadiliko ya Tabianchi, Bioanuai, Chakula, Haki za Kimazingira, Haki za Wenyeji wa Asili, Ikolojia, Kijani, Kilimo, Kukabiliana na Mabadiliko ya Tabianchi, Mabadiliko ya Tabianchi, Mazingira, Sheria ya Mazingira, Siasa za Mazingira, Uchafuzi, Uchafuzi wa Hewa, Uhalifu wa Mazingira, Utafiti, na  Utawala]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Matumizi ya makaa ya mawe duniani kote yaliendelea kupungua mnamo mwaka 2025, lakini kulikuwa na ongezeko la uwezo wa kuzalisha umeme kwa kutumia makaa ya mawe, kulingana na ripoti ya kila mwaka ya kikundi cha uchambuzi wa data Global Energy Monitor. Uzalishaji wa umeme kutoka kwa makaa ya mawe kwa ujumla ulipungua kwa 0.6% mwaka [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/06/11/matumizi-ya-makaa-ya-mawe-duniani-yapungua-mwaka-wa-2025-huku-uwezo-wa-mitambo-ukiendelea-kuongezeka/" data-wpel-link="internal">Matumizi ya makaa ya mawe duniani yapungua mwaka 2025 huku uwezo wa mitambo ukiendelea kuongezeka</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Matumizi ya makaa ya mawe duniani kote yaliendelea kupungua mnamo mwaka 2025, lakini kulikuwa na ongezeko la uwezo wa kuzalisha umeme kwa kutumia makaa ya mawe, kulingana na ripoti ya kila mwaka ya kikundi cha uchambuzi wa data Global Energy Monitor. Uzalishaji wa umeme kutoka kwa makaa ya mawe kwa ujumla ulipungua kwa 0.6% mwaka jana, lakini uwezo wa akiba wa mitambo ya makaa ya mawe unaoweza kutumika wakati wa mahitaji makubwa ya umeme uliongezeka kwa 3.5%. Sehemu kubwa ya ongezeko hilo ilitokea nchini Uchina, ambapo uwezo wa ziada wa kuzalisha umeme kwa kutumia makaa ya mawe unazidi kuchukuliwa kuwa chaguo mbadala ili kuhakikisha usalama wa nishati. Wakati Uchina iliongeza gigawati 78.1 za uwezo wa nishati ya makaa ya mawe mnamo 2025, matumizi yake halisi ya nishati ya makaa ya mawe yalipungua kwa 1.2%. Kupungua huku kulidhihirika wazi kwani kulikuja huku kukiwa na ongezeko la jumla la mahitaji ya nishati ya Uchina. Kulingana na ripoti hiyo, zaidi ya 90% ya ongezeko hilo la mahitaji ya nishati lilikidhiwa na nishati ya upepo na jua badala ya makaa ya mawe. Wakati Uchina inasalia kuwa mtumiaji mkubwa zaidi wa makaa ya mawe duniani, mahitaji yake zaidi ya nishati yanatimizwa kwa njia mbadala. India ilirekodi ongezeko la pili kwa ukubwa la uwezo wa nishati ya makaa ya mawe mnamo mwaka 2025, lakini pia ilionyesha harakati kuelekea gridi safi zaidi. Pamoja na nyongeza za rekodi za nishati ya jua na upepo, nishati jadidifu zilichangia zaidi ya nusu ya uwezo wa jumla wa nishati nchini kwa mara ya kwanza. Christine Shearer, mtafiti&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/06/11/matumizi-ya-makaa-ya-mawe-duniani-yapungua-mwaka-wa-2025-huku-uwezo-wa-mitambo-ukiendelea-kuongezeka/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/06/11/matumizi-ya-makaa-ya-mawe-duniani-yapungua-mwaka-wa-2025-huku-uwezo-wa-mitambo-ukiendelea-kuongezeka/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Namna marufuku ya biashara ya wanyama na juhudi za uhifadhi zilivyosaidia kuokoa mijusi ya samawati</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/06/11/namna-marufuku-ya-biashara-ya-wanyama-na-juhudi-za-uhifadhi-zilivyosaidia-kuokoa-mijusi-ya-samawati/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/06/11/namna-marufuku-ya-biashara-ya-wanyama-na-juhudi-za-uhifadhi-zilivyosaidia-kuokoa-mijusi-ya-samawati/#respond</comments>
					<pubDate>11 Juni 2026 11:57:25 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Manuel Fonseca]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/06/11113159/Screenshot-2026-06-11-143059.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=1834</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Tanzania]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Bioanuai, Chakula, Ikolojia, Kilimo, Mabadiliko ya Tabianchi, Maeneo yaliyolindwa, Misitu, Moto, Moto wa Misitu, Reptilia, Spishi zilizo Hatarini Kutoweka, Suluhu za Uhifadhi, Uhifadhi, Uhifadhi wa Wanyamapori, Wanyama, na  Wanyamapori]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Uzuri ni laana &#8211; angalau kwa mjusi mdogo wa rangi ya samawati (turquoise dwarf gecko) anayepatikana katikati mwa Tanzania. Kati ya Desemba 2004 na Julai 2009, mahitaji ya mjusi huyu kutoka kwa wakusanyaji wa wanyama barani Ulaya yaliongezeka sana, jambo lililosababisha kukamatwa na kusafirishwa nje ya Tanzania kwa takriban mijusi 40,000 ya aina hii iliyokuwa na [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/06/11/namna-marufuku-ya-biashara-ya-wanyama-na-juhudi-za-uhifadhi-zilivyosaidia-kuokoa-mijusi-ya-samawati/" data-wpel-link="internal">Namna marufuku ya biashara ya wanyama na juhudi za uhifadhi zilivyosaidia kuokoa mijusi ya samawati</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Uzuri ni laana &#8211; angalau kwa mjusi mdogo wa rangi ya samawati (turquoise dwarf gecko) anayepatikana katikati mwa Tanzania. Kati ya Desemba 2004 na Julai 2009, mahitaji ya mjusi huyu kutoka kwa wakusanyaji wa wanyama barani Ulaya yaliongezeka sana, jambo lililosababisha kukamatwa na kusafirishwa nje ya Tanzania kwa takriban mijusi 40,000 ya aina hii iliyokuwa na mwonekano wa kuvutia. “Nakumbuka nilipowaona kwa mara ya kwanza katika maonyesho ya wanyama, bei yao ilikuwa dola za Marekani 700 kwa kila mmoja ambazo ni sawa na zaidi ya shilingi za Tanzania milioni 1.8,” alisema Dennis Rödder, mtaalamu wa wanyama watambaao kutoka Leibniz Institute for the Analysis of Biodiversity Change nchini Ujerumani, katika mahojiano na Mongabay yaliyofanyika kwa njia ya video. “Nadhani ndani ya miaka mitatu au minne, spishi hii ilikuwa imeenea kote Ulaya. Ilikuwa ni rahisi kuinunua kutoka duka lolote la wanyama wa kufugwa.” Mijusi hawa wanaojulikana kisayansi kama (Lygodactylus williamsi) hukua hadi kufikia urefu wa sentimita 6–9 (takriban inchi 2.5–3.5). Wanapatikana tu katika maeneo mawili madogo ya misitu nchini Tanzania: Hifadhi ya Misitu ya Kimboza na Hifadhi ya Ruvu. Maeneo haya yaliyohifadhiwa yana ukubwa wa jumla ya kilomita za mraba 34 (takriban maili za mraba 13). Majike waliokomaa wana rangi ya kijani-kahawia inayofanana na majani ya miti wanayoishi, jambo linalowasaidia kujificha dhidi ya maadui. Hata hivyo, madume huwa na ngozi ya samawati ang’avu inayovutia sana. Rangi hii ni miongoni mwa rangi adimu zaidi kupatikana kiasili, na hutumika kuwavutia majike wakati wa uzazi. Mjusi mdogo wa rangi ya samawati (Lygodactylus williamsi). Picha: © Simon kupitia iNaturalist (CC&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/06/11/namna-marufuku-ya-biashara-ya-wanyama-na-juhudi-za-uhifadhi-zilivyosaidia-kuokoa-mijusi-ya-samawati/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/06/11/namna-marufuku-ya-biashara-ya-wanyama-na-juhudi-za-uhifadhi-zilivyosaidia-kuokoa-mijusi-ya-samawati/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>EACOP latishia mifumo ya maji safi na njia za uhamaji wa wanyamapori, ripoti yabaini</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/06/09/eacop-latishia-mifumo-ya-maji-safi-na-njia-za-uhamaji-wa-wanyamapori-ripoti-yabaini/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/06/09/eacop-latishia-mifumo-ya-maji-safi-na-njia-za-uhamaji-wa-wanyamapori-ripoti-yabaini/#respond</comments>
					<pubDate>09 Juni 2026 19:10:28 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Victoria Schneider]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/06/09143738/EACOP-Main-768x512.jpg" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=1826</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, Tanzania, na  Uganda]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Athari za Mabadiliko ya Tabianchi, Bioanuai, Chakula, Haki za Kimazingira, Haki za Wenyeji wa Asili, Kijani, Kilimo, Mabadiliko ya Tabianchi, Maeneo yaliyolindwa, Mafuta, Mafuta ya Kisukuku, Maji, Mazingira, Maziwa, Mgogoro wa Mazingira, Mimea, Samaki, Uchafuzi, Uchimbaji wa Mafuta, Uhalifu wa Mazingira, Uhifadhi, Utawala, Uvuvi, Wanyama, na  Wanyamapori]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Bomba la Mafuta Ghafi la Afrika Mashariki (EACOP) linaloanzia kwenye vitalu vya mafuta ya Ziwa Albert nchini Uganda hadi mji wa bandari wa Tanga nchini Tanzania, limeanza tena kuchunguzwa kwa karibu baada ya kutolewa kwa ripoti mpya inayobainisha maeneo ya bioanuwai na makazi ya wanyamapori ambayo bomba hilo linapitia au ambayo liko karibu nayo. Kwa [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/06/09/eacop-latishia-mifumo-ya-maji-safi-na-njia-za-uhamaji-wa-wanyamapori-ripoti-yabaini/" data-wpel-link="internal">EACOP latishia mifumo ya maji safi na njia za uhamaji wa wanyamapori, ripoti yabaini</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Bomba la Mafuta Ghafi la Afrika Mashariki (EACOP) linaloanzia kwenye vitalu vya mafuta ya Ziwa Albert nchini Uganda hadi mji wa bandari wa Tanga nchini Tanzania, limeanza tena kuchunguzwa kwa karibu baada ya kutolewa kwa ripoti mpya inayobainisha maeneo ya bioanuwai na makazi ya wanyamapori ambayo bomba hilo linapitia au ambayo liko karibu nayo. Kwa kutumia takwimu za ramani na makadirio ya thamani ya kiuchumi, ripoti ya Earth Insight, shirika lisilo la kiserikali lenye makao yake makuu nchini Marekani, inaonyesha kuwa bomba hilo lenye urefu wa kilomita 1,443 liko karibu na maeneo muhimu kwa maisha ya mamilioni ya watu na usalama wa maji, na pia sehemu ambazo hutumika kama njia za uhamaji wa wanyama. Kutokana na uchambuzi huo, ripoti hiyo inahitimisha kuwa ujenzi wa bomba hilo tayari umeathiri jamii na mazingira, na kwamba usafirishaji wa mafuta utaleta hatari zaidi za muda mrefu. EACOP ni mradi wa ubia kati ya  kampuni ya TotalEnergies yenye asilimia 62 ya hisa, serikali za Uganda na Tanzania kila moja ikiwa na asilimia 15, pamoja na China National Offshore Oil Corporation (CNOOC) yenye asilimia 8. EACOP itasafirisha mafuta yanayochimbwa kutoka vitalu viwili kwenye bonde la Ziwa Albert: Kingfisher, linalomilikiwa na CNOOC; na Tilenga, linalomilikiwa na TotalEnergies. Ujenzi wa Bomba la Mafuta Ghafi la Afrika Mashariki (EACOP) nchini Uganda. Picha kwa hisani ya Thomas Lewton. Kwa mujibu wa Earth Insight, mradi huo unakaribia kukamilika na mafuta ya kwanza yataanza kusafirishwa mapema mwaka 2026. “Linapita moja kwa moja katika maeneo ya viumbe walio hatarini kutoweka, na eneo muhimu zaidi ni la&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/06/09/eacop-latishia-mifumo-ya-maji-safi-na-njia-za-uhamaji-wa-wanyamapori-ripoti-yabaini/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/06/09/eacop-latishia-mifumo-ya-maji-safi-na-njia-za-uhamaji-wa-wanyamapori-ripoti-yabaini/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Uendelezaji wa viwanda vya kijani na haki ya tabianchi zaongoza mjadala katika Africa Forward Summit</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/05/13/uendelezaji-wa-viwanda-vya-kijani-na-haki-ya-tabianchi-zaongoza-mjadala-katika-mkutano-wa-africa-forward/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/05/13/uendelezaji-wa-viwanda-vya-kijani-na-haki-ya-tabianchi-zaongoza-mjadala-katika-mkutano-wa-africa-forward/#respond</comments>
					<pubDate>13 Mei 2026 21:59:31 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Lynet Otieno]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Joycebazira]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/05/13211054/XXX-768x512.jpg" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=1601</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Kaskazini, Afrika Kusini, Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara, Afrika Magharibi, na  Afrika Mashariki]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Athari za Mabadiliko ya Tabianchi, Chakula, Haki za Binadamu, Haki za Kimazingira, Kilimo, Kukabiliana na Mabadiliko ya Tabianchi, Mabadiliko ya Tabianchi, na  Utawala]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Mkutano wa Africa Forward Summit ulifungwa jijini Nairobi Mei 12 kwa tamko la pamoja la kisiasa lililosisitiza kuwa Afrika inapaswa kutambuliwa “siyo tu kama soko la baadaye, bali kama mshirika katika uzalishaji, ubunifu na uongozi wa uchumi wa dunia.” Mkutano huo uliandaliwa kwa ushirikiano wa Kenya na Ufaransa. Ulihudhuriwa na wakuu wa nchi takribani 30, wafanyabiashara wakubwa, [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/05/13/uendelezaji-wa-viwanda-vya-kijani-na-haki-ya-tabianchi-zaongoza-mjadala-katika-mkutano-wa-africa-forward/" data-wpel-link="internal">Uendelezaji wa viwanda vya kijani na haki ya tabianchi zaongoza mjadala katika Africa Forward Summit</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Mkutano wa Africa Forward Summit ulifungwa jijini Nairobi Mei 12 kwa tamko la pamoja la kisiasa lililosisitiza kuwa Afrika inapaswa kutambuliwa “siyo tu kama soko la baadaye, bali kama mshirika katika uzalishaji, ubunifu na uongozi wa uchumi wa dunia.” Mkutano huo uliandaliwa kwa ushirikiano wa Kenya na Ufaransa. Ulihudhuriwa na wakuu wa nchi takribani 30, wafanyabiashara wakubwa, watunga sera, taasisi za kimataifa, na wadau wa masuala ya tabianchi, mijadala iligusa mpito wa nishati ya kijani na umuhimu wa kuhakikisha makosa ya zamani ya uchimbaji na unyonyaji wa rasilimali hayarudiwi. Badala yake, mjadala ulisisitiza haki ya tabianchi, upatikanaji sawa wa fedha na teknolojia, pamoja na ulinzi wa mazingira. Awali, Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, António Guterres, alipohutubia kikao cha ngazi ya juu katika mkutano huo, alisisitiza suala la haki ya tabianchi. Alieleza mchango mdogo wa Afrika katika ongezeko la joto duniani, na akibainisha kuwa licha ya hali hiyo, bara hilo bado linaendelea kuathirika zaidi na madhara ya mabadiliko ya tabianchi. Hali hiyo iliakisiwa katika tamko la mwisho la mkutano huo, ambalo liliahidi “kuendeleza mifumo ya haki na usawa katika ufadhili wa miradi ya tabianchi na maendeleo endelevu, wakati Afrika ikipewa sauti kubwa zaidi katika maamuzi ya kimataifa, utawala, uwekaji wa viwango na utungaji wa sheria.” Guterres pia alizungumzia uwezo mkubwa wa Afrika katika nishati jadidifu, akisema kuwa kuna pengo kubwa la uwekezaji katika sekta ya nishati safi duniani. “Afrika ina asilimia 60 ya maeneo bora zaidi duniani kwa uzalishaji wa nishati ya jua lakini inapokea asilimia 2 pekee ya uwekezaji wa kimataifa katika&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/05/13/uendelezaji-wa-viwanda-vya-kijani-na-haki-ya-tabianchi-zaongoza-mjadala-katika-mkutano-wa-africa-forward/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/05/13/uendelezaji-wa-viwanda-vya-kijani-na-haki-ya-tabianchi-zaongoza-mjadala-katika-mkutano-wa-africa-forward/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Mimea vamizi yatishia mifumo ya ikolojia ya hifadhi maarufu za taifa nchini Tanzania</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/05/11/mimea-vamizi-yatishia-mifumo-ya-ikolojia-ya-hifadhi-maarufu-za-taifa-nchini-tanzania/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/05/11/mimea-vamizi-yatishia-mifumo-ya-ikolojia-ya-hifadhi-maarufu-za-taifa-nchini-tanzania/#respond</comments>
					<pubDate>11 Mei 2026 18:55:01 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Christopher Kidanka]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Joycebazira]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/05/11183630/Vibarua-na-watumishi-wa-Mamlaka-ya-Eneo-la-Hifadhi-Ngorongoro-wakiondoa-mimea-vamizi-hifadhini.-Picha-kwa-hisani-ya-NCAA-768x471.jpg" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=1578</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Tanzania]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Athari za Mabadiliko ya Tabianchi, Bioanuai, Ikolojia, Kijani, Kilimo, Kukabiliana na Mabadiliko ya Tabianchi, Mabadiliko ya Tabianchi, Maeneo yaliyolindwa, Mazingira, Mimea, Urejeshaji wa Ikolojia, na  Utawala]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Isaack James amesimama kimya katikati ya hifadhi ya wanyama huku akitazama nyasi ndefu zenye mchanganyiko wa rangi ya kijani kibichi na ya njano zilizonyauka kiasi. Kwa mtu wa kawaida kama Isaack, mandhari hii inavutia, lakini kwa wataalamu wa mazingira na watafiti, badala ya kuwafurahisha, mandhari hiyo inawaogopesha. Kwa nini? Hizo nyasi zilizokauka tayari zimeshambuliwa na [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/05/11/mimea-vamizi-yatishia-mifumo-ya-ikolojia-ya-hifadhi-maarufu-za-taifa-nchini-tanzania/" data-wpel-link="internal">Mimea vamizi yatishia mifumo ya ikolojia ya hifadhi maarufu za taifa nchini Tanzania</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Isaack James amesimama kimya katikati ya hifadhi ya wanyama huku akitazama nyasi ndefu zenye mchanganyiko wa rangi ya kijani kibichi na ya njano zilizonyauka kiasi. Kwa mtu wa kawaida kama Isaack, mandhari hii inavutia, lakini kwa wataalamu wa mazingira na watafiti, badala ya kuwafurahisha, mandhari hiyo inawaogopesha. Kwa nini? Hizo nyasi zilizokauka tayari zimeshambuliwa na mimea vamizi ambayo ni hatari, si tu kwa ustawi wake bali hata kwa ikolojia ya eneo hilo. Mimea vamizi ni spishi za kigeni zinazoingia katika maeneo mapya na kuanza kukua kwa kasi na kuizidi mimea ya asili huku ikihatarisha uhai wa mimea ya asili. Kwa mujibu wa Kituo cha Taifa cha Taarifa za Spishi Vamizi, mimea ya aina hiyo huingizwa eneo jipya kupitia njia mbalimbali; ikiwa ni pamoja na mbegu zake kushika kwenye nguo za watu wanaotembelea sehemu yenye mimea hiyo, kusafirishwa kwenye magari bila wahusika kujua, au kuingizwa katika maeneo jirani kwa matumizi mengine kama maua au malisho ya mifugo na baadaye mbegu hizo kupeperushwa na upepo hadi eneo jingine. Watafiti kutoka Taasisi ya Tathmini ya Rasilimali (IRA) ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam katika andiko lao “Status, Impact and Management of Invasive Alien Species in Tanzania,&#8221; wanasema mimea vamizi iligundulika kwa mara ya kwanza nchini Tanzania mwaka 1945 kwenye mashamba ya mkonge na baadaye kuenea kwenye karanga na migomba katika maeneo mbalimbali. Kwa mujibu wa andiko hilo, kutokana na ongezeko la wageni wanaotembelea maeneo yaliyoathirika, mimea vamizi iliendelea kusambaa katika maeneo mbalimbali na kuendelea kuathiri mimea asilia. Vibarua na watumishi wa Mamlaka&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/05/11/mimea-vamizi-yatishia-mifumo-ya-ikolojia-ya-hifadhi-maarufu-za-taifa-nchini-tanzania/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/05/11/mimea-vamizi-yatishia-mifumo-ya-ikolojia-ya-hifadhi-maarufu-za-taifa-nchini-tanzania/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Udhibiti wa ukataji misitu nchini Tanzania: Ni vita kati ya uhai na uhifadhi</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/03/31/udhibiti-wa-ukataji-misitu-nchini-tanzania-ni-vita-kati-ya-uhai-na-uhifadhi/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/03/31/udhibiti-wa-ukataji-misitu-nchini-tanzania-ni-vita-kati-ya-uhai-na-uhifadhi/#respond</comments>
					<pubDate>31 Mechi 2026 22:38:48 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Deodatus Mfugale]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Joycebazira]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/03/31201251/MKAA-1-12-machi9-2026-768x498.jpg" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=1289</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Tanzania]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Athari za Mabadiliko ya Tabianchi, Bioanuai, Chakula, Elimu ya Mazingira, Haki za Ardhi, Haki za Binadamu, Haki za Kimazingira, Ikolojia, Kijani, Kilimo, Mabadiliko ya Tabianchi, Maendeleo Endelevu, Maendeleo ya Jamii, Mazingira, Misitu, Miti, Nishati, Nishati Endelevu, Siasa za Mazingira, Uhifadhi, Urejeshaji wa Ikolojia, na  Utawala]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Hili ni toleo la kwanza katika mfululizo wa makala kuhusu uharibifu wa misitu Tanzania. Soma toleo la pili hapa. Ni Alfajiri, siku ya Jumamosi, Mariana anadamkia kwenye kibanda chake cha kuuza mkaa ili kupakua mkaa kutoka kwenye magunia na kuuweka kwenye mifuko midogo midogo ili ifikapo asubuhi, awe tayari kuwauzia wateja wa rejareja. Anafahamu mkaa [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/03/31/udhibiti-wa-ukataji-misitu-nchini-tanzania-ni-vita-kati-ya-uhai-na-uhifadhi/" data-wpel-link="internal">Udhibiti wa ukataji misitu nchini Tanzania: Ni vita kati ya uhai na uhifadhi</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Hili ni toleo la kwanza katika mfululizo wa makala kuhusu uharibifu wa misitu Tanzania. Soma toleo la pili hapa. Ni Alfajiri, siku ya Jumamosi, Mariana anadamkia kwenye kibanda chake cha kuuza mkaa ili kupakua mkaa kutoka kwenye magunia na kuuweka kwenye mifuko midogo midogo ili ifikapo asubuhi, awe tayari kuwauzia wateja wa rejareja. Anafahamu mkaa unaharibu misitu, lakini hana njia nyingine ya kupata riziki ya kila siku kwa ajili yake na watoto wake watatu. Kwa Mariana, kila mfuko anaouza, ni chakula kwa watoto wake, lakini kwa upande wa uhifadhi, ni kifo kwa misitu zaidi katika eneo lake. Hadithi ya Mariana ni kielelezo cha kweli kinachoonyesha hali halisi inayoendelea kwenye jamii mbalimbali nchini Tanzania, ambazo licha ya jitihada na miradi mbalimbali inayoendelea kulinda na kuhifadhi misitu, bado wanaendelea kukata miti kwa matumizi mbalimbali. Kwa Mariana na jamii nyingi nchini, kuacha kukata misitu ni kuchagua uhifadhi badala ya uhai wao. Hii ina maana kwamba hatua hiyo itawafanya wapoteze njia pekee ya kujipatia riziki. Misitu ni msingi wa maisha bora kwa wanadamu na viumbe hai vingine, na pia husaidia kujenga uhusiano wa kutegemeana baina ya mifumo mbalimbali ya maisha. Kwa mujibu wa Shirika la Chakula na Kilimo Duniani (FAO), misitu ni nyezo muhimu ya kuondoa umaskini katika jamii zenye kipato cha chini au zisizokuwa na kipato cha kueleweka, kwani huzikinga na majanga mbalimbali ya kiuchumi na kimazingira. Kulingana na Benki ya Dunia, maisha ya watu wapatao bilioni 1.6, ambayo ni zaidi ya asilimia 25 ya watu maskini duniani, hutegemea misitu katika maisha yao,&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/03/31/udhibiti-wa-ukataji-misitu-nchini-tanzania-ni-vita-kati-ya-uhai-na-uhifadhi/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/03/31/udhibiti-wa-ukataji-misitu-nchini-tanzania-ni-vita-kati-ya-uhai-na-uhifadhi/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Wakulima wa kahawa Kenya bado wako gizani kuhusu EUDR huku ukataji miti ukiendelea kimyakimya</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/03/29/eudr-wakulima-wa-kahawa-kenya-wakabiliwa-na-kanuni-za-umoja-wa-ulaya-kuhusu-ukataji-miti-wakati-upotevu-wa-misitu-unaendelea/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/03/29/eudr-wakulima-wa-kahawa-kenya-wakabiliwa-na-kanuni-za-umoja-wa-ulaya-kuhusu-ukataji-miti-wakati-upotevu-wa-misitu-unaendelea/#respond</comments>
					<pubDate>29 Mechi 2026 20:07:58 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Jackson Okata]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/03/29194055/Screenshot-2026-03-29-223905.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=1262</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Kenya]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Athari za Mabadiliko ya Tabianchi, Biashara ya Kilimo, Bioanuai, Chakula, Ikolojia, Kilimo, Kilimo cha Kujikimu, Kilimo mseto, Kilimo-ikolojia, Maji, Mimea, Misitu, Miti, Sera za Mazingira, Siasa za Mazingira, Suluhu za Uhifadhi, Uchafuzi, Uharibifu wa Misitu, Uhifadhi, Uhifadhi Unaofanywa na Jamii, na  Urejeshaji wa Ikolojia]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>NYERI, Kenya – Wakati Kenya ilipoadhimisha usafirishaji wake wa kwanza wa kahawa inayokidhi viwango vya EUDR kwenda nchini Poland tarehe 25 Machi, hali halisi kwenye maeneo ya uzalishaji ilikuwa tofauti huku ikigubikwa na ugumu usioelezeka. Huku serikali ikisherehekea kusafirisha mzigo wa magunia 320, kila moja likiwa na uzito wa kilo 60 na kutoka katika vyama [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/03/29/eudr-wakulima-wa-kahawa-kenya-wakabiliwa-na-kanuni-za-umoja-wa-ulaya-kuhusu-ukataji-miti-wakati-upotevu-wa-misitu-unaendelea/" data-wpel-link="internal">Wakulima wa kahawa Kenya bado wako gizani kuhusu EUDR huku ukataji miti ukiendelea kimyakimya</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[NYERI, Kenya – Wakati Kenya ilipoadhimisha usafirishaji wake wa kwanza wa kahawa inayokidhi viwango vya EUDR kwenda nchini Poland tarehe 25 Machi, hali halisi kwenye maeneo ya uzalishaji ilikuwa tofauti huku ikigubikwa na ugumu usioelezeka. Huku serikali ikisherehekea kusafirisha mzigo wa magunia 320, kila moja likiwa na uzito wa kilo 60 na kutoka katika vyama 13 vya ushirika, hatua hii iliashiria mafanikio, lakini pia shinikizo. Wakulima wengi bado hawajajiandaa kwa masharti makali dhidi ya ukataji miti ambayo sasa yanaamua upatikanaji wa soko lenye faida la Ulaya. Hili ni jaribio. Mkulima wa kahawa akata mti wa mmea huo ili kuuwezesha kumea upya. Picha na Jacson Ambole, Mongabay. Chini ya jua kali la mchana katika kijiji cha Gaturere, Kaunti ya Nyeri, takribani maili 95 kaskazini-mashariki mwa Nairobi, Nichodemus Muchangi, baba ya watoto wanne, yuko shambani, akili yake ikiwa imetawaliwa na kuhudumia kahawa, jambo ambalo amefanya kwa zaidi ya miongo mitatu. Akiwa na miti 400 ya kahawa katika shamba lake la nusu ekari, Muchangi anasema hajawahi kufanya kazi nyingine tangu aliporithi ardhi hiyo kutoka kwa baba yake alipokuwa na umri wa miaka 13. Sasa ana umri wa miaka 43. Kwa mujibu wa Bruno Linyuri, Mkurugenzi Mkuu wa Mamlaka ya Kilimo na Chakula ya Kenya, Kenya ina takribani wakulima wadogo wa kahawa 800,000 walioko katika maeneo 33 ya uzalishaji. Wakulima hawa huzalisha takribani asilimia 70 ya kahawa ya Kenya, ambayo pia ni moja ya vyanzo vikuu vya mapato ya fedha za kigeni nchini. Maeneo ya kilimo cha kahawa nchini Kenya yanajumuisha baadhi ya maeneo muhimu sana kiikolojia, ikiwa ni&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/03/29/eudr-wakulima-wa-kahawa-kenya-wakabiliwa-na-kanuni-za-umoja-wa-ulaya-kuhusu-ukataji-miti-wakati-upotevu-wa-misitu-unaendelea/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/03/29/eudr-wakulima-wa-kahawa-kenya-wakabiliwa-na-kanuni-za-umoja-wa-ulaya-kuhusu-ukataji-miti-wakati-upotevu-wa-misitu-unaendelea/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Kifo cha Waziri Lukuvi wa Tanzania chaacha pengo katika usuluhishi wa migogoro ya ardhi na uhifadhi</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/03/26/kifo-cha-waziri-lukuvi-wa-tanzania-chaacha-pengo-katika-usuluhishi-wa-migogoro-ya-ardhi-na-uhifadhi/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/03/26/kifo-cha-waziri-lukuvi-wa-tanzania-chaacha-pengo-katika-usuluhishi-wa-migogoro-ya-ardhi-na-uhifadhi/#respond</comments>
					<pubDate>26 Mechi 2026 20:25:45 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Joyce Bazira]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/03/26202110/Lukuvi-1-768x470.jpg" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=1247</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Tanzania]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Elimu ya Mazingira, Haki za Ardhi, Haki za Binadamu, Haki za Kimazingira, Kilimo, Mabadiliko ya Tabianchi, Sheria ya Mazingira, Suluhu za Uhifadhi, Uhifadhi, na  Utawala]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Kifo cha aliyekuwa Waziri wa Nchi, Ofisi ya Waziri Mkuu wa Tanzania, William Vangimembe Lukuvi, si tu pigo la kisiasa bali pia pengo kubwa kwa juhudi za uhifadhi wa mazingira nchini humo. Alipofariki dunia Machi 25, 2026, katika Hospitali ya Benjamin Mkapa, jijini Dodoma, alikuwa bado anahudumu. Aliacha nyuma urithi unaotambulika katika kusuluhisha migogoro ya ardhi katika eneo nyeti linalogusa [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/03/26/kifo-cha-waziri-lukuvi-wa-tanzania-chaacha-pengo-katika-usuluhishi-wa-migogoro-ya-ardhi-na-uhifadhi/" data-wpel-link="internal">Kifo cha Waziri Lukuvi wa Tanzania chaacha pengo katika usuluhishi wa migogoro ya ardhi na uhifadhi</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Kifo cha aliyekuwa Waziri wa Nchi, Ofisi ya Waziri Mkuu wa Tanzania, William Vangimembe Lukuvi, si tu pigo la kisiasa bali pia pengo kubwa kwa juhudi za uhifadhi wa mazingira nchini humo. Alipofariki dunia Machi 25, 2026, katika Hospitali ya Benjamin Mkapa, jijini Dodoma, alikuwa bado anahudumu. Aliacha nyuma urithi unaotambulika katika kusuluhisha migogoro ya ardhi katika eneo nyeti linalogusa moja kwa moja mustakabali wa rasilimali asili, hifadhi za taifa, na maisha ya jamii zinazozitegemea. Mjane wake amepoteza mume, watoto wamepoteza baba na Watanzania wamempoteza mbunge na mwanasiasa maarufu na mkongwe. Lakini kwa wapenda mazingira nchini, kifo chake kinaamsha kumbukumbu za matumaini kuhusu mafunzo aliyoyaacha katika usuluhishi wa migogoro ya ardhi, hasa kati ya wakulima na wafugaji na katika maeneo yanayopakana na hifadhi za taifa. Taarifa ya kifo cha Lukuvi, ambaye alikuwa pia Mbunge wa Jimbo la Isimani kupitia Chama cha Mapinduzi (CCM), ilitangazwa na Katibu Mkuu Kiongozi, Balozi Moses Kusiluka. “Kwa wengine, Lukuvi alikuwa na kofia nyingi tofauti. Lakini kwetu wapenda mazingira, tunamwona kama shujaa wa usimamizi endelevu wa raslimali asili. Wote tunafahamu migogoro ya ardhi mara nyingi husababisha matumizi mabaya ya maeneo ya hifadhi, uharibifu wa vyanzo vya maji na misitu. Lakini pia hupelekea kupotea kwa makazi ya wanyama pori au mimea ya asili. “Kwa ujumla, usuluhishi wa migogoro ya ardhi ni kiini cha usimamizi endelevu wa rasilimali asili. Ndiyo maana tunamuona Lukuvi kama shujaa, kwa kutambua na kuyasimamia yote hayo,’’ anasema Paul Mphizi, mwanaharakati wa masuala ya mazingira. Katika nafasi yake ya uwaziri katika wizara tofauti, Lukuvi alisimamia kikamilifu masuala ya utatuzi wa migogoro ya&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/03/26/kifo-cha-waziri-lukuvi-wa-tanzania-chaacha-pengo-katika-usuluhishi-wa-migogoro-ya-ardhi-na-uhifadhi/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/03/26/kifo-cha-waziri-lukuvi-wa-tanzania-chaacha-pengo-katika-usuluhishi-wa-migogoro-ya-ardhi-na-uhifadhi/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Engaroni: Njia ya asili inayosaidia ulinzi wa ardhi na mifumo ya ikolojia</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/03/20/engaroni-njia-ya-asili-inayosaidia-ulinzi-wa-ardhi-na-mifumo-ya-ikolojia__trashed/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/03/20/engaroni-njia-ya-asili-inayosaidia-ulinzi-wa-ardhi-na-mifumo-ya-ikolojia__trashed/#respond</comments>
					<pubDate>20 Mechi 2026 15:00:56 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Yohani Gwangway]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Joycebazira]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/03/24182422/Screenshot-2026-03-24-212318.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=1187</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Tanzania]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Chakula, Haki za Kimazingira, Haki za Wenyeji wa Asili, Kilimo, Mabadiliko ya Tabianchi, Maendeleo ya Jamii, Mazingira, Sheria ya Mazingira, Suluhu za Uhifadhi, Ufugaji, Ufugaji wa Ng'ombe, na  Wanyama]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Ukame unaochechewa na mabadiliko ya tabianchi unazidi kuathiri maisha ya wafugaji na mifumo ya ikolojia Kaskazini mwa Tanzania. Hata hivyo, tofauti na miaka ya nyuma, safari hii, jamii za Kimasai hazina wasiwasi mkubwa wa kupoteza mifugo kutokana na kukosa malisho. Mfumo wa jadi unaowawezesha kuhifadhi maeneo ya malisho wakati wa msimu wa mvua na kuyafungua [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/03/20/engaroni-njia-ya-asili-inayosaidia-ulinzi-wa-ardhi-na-mifumo-ya-ikolojia__trashed/" data-wpel-link="internal">Engaroni: Njia ya asili inayosaidia ulinzi wa ardhi na mifumo ya ikolojia</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Ukame unaochechewa na mabadiliko ya tabianchi unazidi kuathiri maisha ya wafugaji na mifumo ya ikolojia Kaskazini mwa Tanzania. Hata hivyo, tofauti na miaka ya nyuma, safari hii, jamii za Kimasai hazina wasiwasi mkubwa wa kupoteza mifugo kutokana na kukosa malisho. Mfumo wa jadi unaowawezesha kuhifadhi maeneo ya malisho wakati wa msimu wa mvua na kuyafungua wakati wa kiangazi, umekuwa mkombozi kwao na mifugo yao. Mfumo huo wa malisho ya kuhamahama, unaojulikana kama Engaroni kwa lugha ya Kimasai, unawawezesha wafugaji kutenga ardhi katika nyanda mbalimbali. Ardhi hiyo hutumika kwa nyakati tofauti kulingana na msimu. Chini ya mfumo huo, wafugaji hufunga baadhi ya maeneo wakati wa msimu wa mvua ili nyasi zikue na kurejesha rutuba na kuyafungua wakati wa kiangazi au ukame kwa ajili ya kulisha mifugo na kuiokoa isife kwa kukosa malisho. Mfumo huo wa kugawa kanda za malisho pia unajumuisha kugawa kanda kwa ajili ya ndama au wanyama wengine ambao hawawezi kutembea umbali mrefu. Mbinu ya kutenga maeneo kwa ajili ya ndama hujulikana kama Oloipolili. Mbinu zote mbili husaidia ardhi kujirutubisha na majani kuota vizuri baada ya kuacha kuitumia kwa kipindi fulani. Akizungumza na Mongabay, Nyamyak Saibulu, mfugaji kutoka kijiji cha Orbamba wilaya ya Longido, mkoani Arusha, anasema desturi hii imekuwa ikitumika kwa muda mrefu katika jamii za wafugaji lakini hivi sasa utamaduni huo umehuishwa kwa kujumuisha mikakati ya kisasa kama upandaji wa miti na majani katika maeneo yaliyotengwa. Wanafunzi katika shule ya msingi Lengijape wakishiriki katika zoezi la upandaji miti. Picha kwa hisani ya UCRT. Wilaya za Monduli na&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/03/20/engaroni-njia-ya-asili-inayosaidia-ulinzi-wa-ardhi-na-mifumo-ya-ikolojia__trashed/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/03/20/engaroni-njia-ya-asili-inayosaidia-ulinzi-wa-ardhi-na-mifumo-ya-ikolojia__trashed/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Jamii ya Bonde la Kerio inatumainia suluhisho la kudumu baada ya maporomoko ya ardhi kila mara </title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/03/18/jamii-ya-bonde-la-kerio-inatumainia-suluhisho-la-kudumu-baada-ya-maporomoko-ya-ardhi-ya-mara-kwa-mara/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/03/18/jamii-ya-bonde-la-kerio-inatumainia-suluhisho-la-kudumu-baada-ya-maporomoko-ya-ardhi-ya-mara-kwa-mara/#respond</comments>
					<pubDate>18 Mechi 2026 20:28:11 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Dann Okoth]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/03/18191437/Screenshot-2026-03-18-220925-768x512.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=1154</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Kenya]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Athari za Mabadiliko ya Tabianchi, Chakula, Haki za Binadamu, Haki za Kimazingira, Kilimo, Kukabiliana na Mabadiliko ya Tabianchi, Mabadiliko ya Matumizi ya Ardhi, Mabadiliko ya Tabianchi, Mazingira, Mimea, Misitu, Miti, Sheria ya Mazingira, Siasa za Mabadiliko ya Tabianchi, Suluhu za Uhifadhi, Uharibifu wa Misitu, Ukataji Miti, na  Urejeshaji wa Ikolojia]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Hii ni sehemu ya kwanza ya nakala hii kuhusu maporomoko ya ardhi yaliyotokea nchini Kenya baada ya msimu wa mvua Novemba 2025. Soma sehemu ya pili hapa. KERIO VALLEY, Kenya &#8211; Mvua kubwa zinazoendelea kunyesha nchini Kenya tangu Februari zinazidi kuacha alama zisizofutika kwa watu mijini na vijijini, huku jamii zikikabiliana na majanga. Tayari barabara [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/03/18/jamii-ya-bonde-la-kerio-inatumainia-suluhisho-la-kudumu-baada-ya-maporomoko-ya-ardhi-ya-mara-kwa-mara/" data-wpel-link="internal">Jamii ya Bonde la Kerio inatumainia suluhisho la kudumu baada ya maporomoko ya ardhi kila mara </a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Hii ni sehemu ya kwanza ya nakala hii kuhusu maporomoko ya ardhi yaliyotokea nchini Kenya baada ya msimu wa mvua Novemba 2025. Soma sehemu ya pili hapa. KERIO VALLEY, Kenya &#8211; Mvua kubwa zinazoendelea kunyesha nchini Kenya tangu Februari zinazidi kuacha alama zisizofutika kwa watu mijini na vijijini, huku jamii zikikabiliana na majanga. Tayari barabara zimezibwa, madaraja yameanguka, huku mashamba yakijaa maji na mafuriko yakizua hofu ya vifo zaidi. Zaidi ya watu 70 wameripotiwa kufariki kote nchini kutokana na mafuriko yaliyosababishwa na mvua tangu Februari 2026. Maelfu ya familia pia yamepoteza makazi yao, na wengine wengi kuathirika kwa njia nyingine mbalimbali. Lakini hata kabla ya mvua na mafuriko ya 2026 ambayo yamegonga vichwa vya habari, Bonde la Kerio lililoko magharibi mwa Kenya, lilikuwa limeshuhudia vifo vya takriban watu 39 katika mazingira ya kutatanisha. Ilikuwa Oktoba 31, mwaka jana, wakati ghafla maporomoko ya ardhi yalisomba nyumba, miti, na mashamba ya wakazi wa kijiji cha Chesongoch, Elgeyo Marakwet na kuwazika wengi wakiwa bado hai. Hadi sasa, zaidi ya familia 600, ambazo ni baadhi ya wale walioathiriwa, bado zinaishi kwenye makambi ya wahamiaji wa ndani, huku hofu ya mikasa zaidi ikitanda, hasa baada ya Idara ya Hali ya Hewa kutangaza uwezekano wa mvua zaidi. Hata hivyo, historia ya maporomoko ya ardhi katika eneo hili ni ndefu na yenye mafunzo ya dhahiri. Tukio hilo la mwaka 2025 liliashiria hatari iliyojirudia: mwaka 2010 vifo 14, na mwaka 2012 vifo 26. Mongabay kwenye eneo la tukio Mwezi Februari, 2026, timu ya Mongabay ilitembelea nyumbani kwa Mathias Chelimo katika&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/03/18/jamii-ya-bonde-la-kerio-inatumainia-suluhisho-la-kudumu-baada-ya-maporomoko-ya-ardhi-ya-mara-kwa-mara/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/03/18/jamii-ya-bonde-la-kerio-inatumainia-suluhisho-la-kudumu-baada-ya-maporomoko-ya-ardhi-ya-mara-kwa-mara/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Kutoka taka hadi thamani: Jinsi mradi unavyogeuza taka kuwa silaha dhidi ya mabadiliko ya tabianchi</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/03/11/kutoka-taka-hadi-thamani-jinsi-mradi-unavyogeuza-taka-kuwa-silaha-dhidi-ya-mabadiliko-ya-tabianchi/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/03/11/kutoka-taka-hadi-thamani-jinsi-mradi-unavyogeuza-taka-kuwa-silaha-dhidi-ya-mabadiliko-ya-tabianchi/#respond</comments>
					<pubDate>11 Mechi 2026 16:52:26 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Jenifer Gilla]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Joycebazira]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/03/11163742/6.-Ukusanyaji-taka-bila-kutengenishwa-majumbani-unapingwa-na-wadau-wa-mazingira-ukielezwa-kuwa-husababisha-taka-nyingi-kutupwa-dampo.-Picha-Jenifer-Gilla-768x512.jpeg" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=1088</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Tanzania]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Bioanuai, Chakula, Elimu ya Mazingira, Haki za Ardhi, Haki za Binadamu, Haki za Kimazingira, Huduma za Mazingira, Ikolojia, Kilimo, Maendeleo Endelevu, Mashujaa wa Mazingira, Mazingira, Taka, na  Uhifadhi Unaofanywa na Jamii]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Nchini Tanzania, kaya nyingi huona taka kama uchafu usio na thamani. Mabaki ya chakula yanapooza na kutoa harufu kali na plastiki zinazotapakaa karibu na makazi, familia nyingi mijini huwa na wasiwasi wa kupata athari za kiafya, hivyo hukimbilia kuzichoma, kuzitupa ovyo au kuzikusanya kwenye magari ili zipelekwe dampo. Vitendo hivyo huchafua mazingira, na kuchochea uzalishaji [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/03/11/kutoka-taka-hadi-thamani-jinsi-mradi-unavyogeuza-taka-kuwa-silaha-dhidi-ya-mabadiliko-ya-tabianchi/" data-wpel-link="internal">Kutoka taka hadi thamani: Jinsi mradi unavyogeuza taka kuwa silaha dhidi ya mabadiliko ya tabianchi</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Nchini Tanzania, kaya nyingi huona taka kama uchafu usio na thamani. Mabaki ya chakula yanapooza na kutoa harufu kali na plastiki zinazotapakaa karibu na makazi, familia nyingi mijini huwa na wasiwasi wa kupata athari za kiafya, hivyo hukimbilia kuzichoma, kuzitupa ovyo au kuzikusanya kwenye magari ili zipelekwe dampo. Vitendo hivyo huchafua mazingira, na kuchochea uzalishaji wa gesi aina ya Methane, ambayo hutokana na vitu vya kikaboni kama mabaki ya vyakula na taka vinapooza. Gesi hii huchangia kwa kiasi kikubwa athari za mabadiliko ya tabianchi ambayo yanaathiri maisha ya kiuchumi na kijamii ya wanadamu. Taarifa ya Ofisi ya Makamu wa Rais iliyowekwa kwenye Mkakati wa Kitaifa wa Usimamizi wa Taka (2025), inasema Tanzania huzalisha kati ya tani milioni 14.4 hadi 20.7 za taka ngumu kwa mwaka. Kati ya hizo, zaidi ya asilimia 60 ni taka za kikaboni, ikiwemo mabaki ya chakula, majani Ripoti ya Baraza la Taifa la Hifadhi na Usimamizi wa Mazingira (NEMC) ya mwaka 2020, inaonyesha kuwa Jiji la Dar es Salaam linaongoza kwa uzalishaji wa taka ambapo kwa mwezi linazalisha taka tani 400,000, kati ya hizo, asilimia 75 huzalishwa majumbani na ni asilimia 30 tu hutupwa kwenye dampo lililopo Pugu Kinyamwezi, Wilaya ya Ilala. Zile zilizosalia huishia kwenye vyanzo vya maji kama vile mifereji, mito, mabwawa na baharini. Boniface Kyaruzi, Mtaalam wa taka na Ofisa Mkuu wa Mazingira NEMC, anasema taka zinapotupwa ovyo mitaani bila kuwa na usimamizi thabiti, huchafua mazingira na kuyasababisha yakose mvuto. Anasema taka hizo zinapokuwa zimezagaa barabarani, maji ya mvua huzipekeka kwenye mito na&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/03/11/kutoka-taka-hadi-thamani-jinsi-mradi-unavyogeuza-taka-kuwa-silaha-dhidi-ya-mabadiliko-ya-tabianchi/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/03/11/kutoka-taka-hadi-thamani-jinsi-mradi-unavyogeuza-taka-kuwa-silaha-dhidi-ya-mabadiliko-ya-tabianchi/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Wamama wa nyumbani Tanzania sasa ndio mashujaa wa uhifadhi wa mazingira kupitia ufugaji wa nyuki</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/02/23/kutoka-mama-wa-nyumbani-hadi-mashujaa-wa-uhifadhi/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/02/23/kutoka-mama-wa-nyumbani-hadi-mashujaa-wa-uhifadhi/#respond</comments>
					<pubDate>23 Februari 2026 10:57:15 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Joyce Bazira]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/02/23104016/Screenshot-2026-02-23-133838-768x492.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=1019</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Tanzania]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Bioanuai, Jamii Asili, Kijani, Kilimo, Maendeleo Endelevu, Mazingira, Misitu, Nyuki, na  Sheria ya Mazingira]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Naserinyi ole Saitoti, anatoka katika jamii ya Kimasai ambako wanawake hawana sauti katika maamuzi yanayofanywa nyumbani kwa sababu huwategemea waume zao kwa kila kitu. Yeye hafurahishwi na hali hiyo. Anatamani kuwa na kipato chake mwenyewe. Anachukua uamuzi unaopingana na mazoea, kwa kuungana na wenzake na kuanzisha mradi wa ufugaji wa nyuki. Mradi huo haumpi tu [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/02/23/kutoka-mama-wa-nyumbani-hadi-mashujaa-wa-uhifadhi/" data-wpel-link="internal">Wamama wa nyumbani Tanzania sasa ndio mashujaa wa uhifadhi wa mazingira kupitia ufugaji wa nyuki</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Naserinyi ole Saitoti, anatoka katika jamii ya Kimasai ambako wanawake hawana sauti katika maamuzi yanayofanywa nyumbani kwa sababu huwategemea waume zao kwa kila kitu. Yeye hafurahishwi na hali hiyo. Anatamani kuwa na kipato chake mwenyewe. Anachukua uamuzi unaopingana na mazoea, kwa kuungana na wenzake na kuanzisha mradi wa ufugaji wa nyuki. Mradi huo haumpi tu kipato, bali unazua mjadala mzito kijijini kuhusu namna uhuru wa kiuchumi unavyoweza kushamiri bila kuharibu mazingira. Leo wanawake wengi wa jamii hiyo, wamefuata nyayo zake, wakitafuta uhuru wa kiuchumi huku wakilinda misitu na ardhi yao. Mafanikio ya Naserinyi na wanawake wenzake yameandika historia inayowaonyesha wanawake kama walinzi wa makazi muhimu ya viumbe hai na washiriki wakuu katika kutafuta suluhisho za athari zinazotokana na mabadiliko ya tabianchi, badala ya simulizi zilizozoeleka zinazowaonyesha kama waathirika wakuu wa majanga hayo. Wanawake hao kutoka vijiji kumi vya wilaya za Simanjiro na Monduli, mkoani Manyara na Babati mkoani Arusha, wamekuwa wakichangia uhifadhi wa mazingira kupitia mradi wao wa ufugaji wa nyuki pamoja na kushiriki kwenye shughuli nyingine za uhifadhi. Akinamama wakiinua masunduku ya mizinga ya nyuki ili kuyafunga kwenye miti. Picha, Felipe-Rodriguez-APW Afisa wa Programu hiyo ya Ufugaji wa Nyuki, Samsom Beah, anasema uendeshaji wa mradi wa nyuki umewapa fursa wanawake kuwa walinzi wa misitu kwa vitendo, kushiriki moja kwa moja kwenye shughuli za uhifadhi wa mazingira kama upandaji miti ya asili, upandaji wa maua, usafi wa mazingira kwenye maeneo ya jamii kama hospitali na sokoni au kuanzisha shughuli nyingine inayolenga kulinda, kuhifadhi au kutunza mazingira kulingana na eneo walipo.&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/02/23/kutoka-mama-wa-nyumbani-hadi-mashujaa-wa-uhifadhi/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/02/23/kutoka-mama-wa-nyumbani-hadi-mashujaa-wa-uhifadhi/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Kutoka kulipiza kisasi hadi kuishi kwa amani: Ukuta hai wamaliza migogoro baina ya watu na wanyamapori</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/01/28/kutoka-kulipiza-kisasi-hadi-kuishi-kwa-amani-ukuta-hai-wamaliza-migogoro-baina-ya-watu-na-wanyamapori/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/01/28/kutoka-kulipiza-kisasi-hadi-kuishi-kwa-amani-ukuta-hai-wamaliza-migogoro-baina-ya-watu-na-wanyamapori/#respond</comments>
					<pubDate>28 Januari 2026 21:26:51 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Joyce Bazira]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/01/28211306/Screenshot-2026-01-29-001250-768x489.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=976</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Tanzania]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Chakula, Haki za Kimazingira, Jamii Asili, Kijani, Kilimo, Mabadiliko ya Tabianchi, Mazingira, Mgogoro wa Binadamu na Wanyamapori, Mifugo, Tabia za Wanyama, Uhifadhi wa Wanyamapori, Uokoaji wa Wanyamapori, Urejeshaji wa Ikolojia, Ustawi wa Wanyama, Wanyama, na  Wanyamapori]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Kwa miongo kadhaa, migogoro kati ya binadamu na wanyamapori imekuwa chanzo cha vifo vya simba, mauaji ya mifugo, kukatwa kwa miti na kuharibu mifumo ya ikolojia Kaskazini mwa Tanzania. Hata hivyo, suluhisho kupitia ujenzi wa ukuta hai umewezesha, kwa kiasi kikubwa, kupunguzwa kwa matukio hayo, na kuibuka kuwa kielelezo bora cha namna binadamu na wanyamapori wanavyoweza [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/01/28/kutoka-kulipiza-kisasi-hadi-kuishi-kwa-amani-ukuta-hai-wamaliza-migogoro-baina-ya-watu-na-wanyamapori/" data-wpel-link="internal">Kutoka kulipiza kisasi hadi kuishi kwa amani: Ukuta hai wamaliza migogoro baina ya watu na wanyamapori</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Kwa miongo kadhaa, migogoro kati ya binadamu na wanyamapori imekuwa chanzo cha vifo vya simba, mauaji ya mifugo, kukatwa kwa miti na kuharibu mifumo ya ikolojia Kaskazini mwa Tanzania. Hata hivyo, suluhisho kupitia ujenzi wa ukuta hai umewezesha, kwa kiasi kikubwa, kupunguzwa kwa matukio hayo, na kuibuka kuwa kielelezo bora cha namna binadamu na wanyamapori wanavyoweza kuishi kwa amani. Elvis Kisimir, Meneja wa Miradi wa African People na Wildlife (APW), taasisi iliyobuni mpango huo, anasema mradi unatekelezwa katika wilaya mbalimbali za Kaskazini mwa Tanzania, zikiwemo Simanjiro, Monduli, Babati, Ngorongoro, Longido, Same na Mwanga. Lakini pia utekelezaji wake umeanza katika mkoa wa Morogoro katika wilaya ya Kilosa. Kwa mujibu wa takwimu za APW, hadi sasa mradi huo umenufaisha vijiji 73, vikiwemo vinne kutoka Wilaya ya Kilosa, Mkoa wa Morogoro. Jumla ya kuta hai zilizojejngwa hadi sasa ni 2,117 wakati idadi ya wananchi wanaonufaika ni 24,634. Migogoro ya watu na wanyamapori Ukuta hai ni mradi ulioanzishwa kwa lengo la kutafuta ufumbuzi wa kudumu dhidi ya matukio ya wanyamapori kudhuriwa au kuuawa kutokana na vitendo vya ulipizaji kisasi kutoka kwa wananchi, kufuatia uvamizi wa mazizi na wanyamapori pamoja na kuliwa kwa mifugo yao, anasimulia Elvis. Raphael Leemai Siria, mkazi wa kijiji cha Narakauwo, wilaya ya Simanjiro mkoani Manyara, alikuwa akipoteza mifugo yake mara kwa mara kutokana na uvamizi wa wanyamapori kama simba, mbwa mwitu na fisi waliokuwa wakivamia maeneo ya makazi. “Miaka iliyopita, zaidi ya asilimia 25 ya mifugo yangu ilikuwa ikiliwa kila mwaka na wanyamapori. Kuna wakati nilipoteza mbuzi na kondoo 30 katika tukio&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/01/28/kutoka-kulipiza-kisasi-hadi-kuishi-kwa-amani-ukuta-hai-wamaliza-migogoro-baina-ya-watu-na-wanyamapori/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/01/28/kutoka-kulipiza-kisasi-hadi-kuishi-kwa-amani-ukuta-hai-wamaliza-migogoro-baina-ya-watu-na-wanyamapori/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Barafu zikififia kileleni, jamii karibu na Mlima Kenya zinatafuta suluhisho za uhifadhi na kilimo himilivu</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/01/16/barafu-zikififia-kileleni-jamii-karibu-na-mlima-kenya-zinatafuta-suluhisho-za-uhifadhi-na-kilimo-himilivu/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/01/16/barafu-zikififia-kileleni-jamii-karibu-na-mlima-kenya-zinatafuta-suluhisho-za-uhifadhi-na-kilimo-himilivu/#respond</comments>
					<pubDate>16 Januari 2026 13:59:58 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Amos Kareithi]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/01/17041951/Screenshot-2026-01-17-071935-768x512.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=958</guid>

					
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Athari za Mabadiliko ya Tabianchi, Bioanuai, Chakula, Haki za Ardhi, Haki za Binadamu, Haki za Kimazingira, Haki za Wenyeji wa Asili, Kijani, Kilimo, Mabadiliko ya Tabianchi, Maendeleo Endelevu, Maji, Mimea, Misitu, Miti, Samaki, na  Utawala]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Hii ni nakala ya pili katika Mfululizo wa Mongabay – Kinachotokea mlimani hakisalii mlimani. Soma nakala ya kwanza hapa. Kumbukumbu za maisha ya utotoni za Gerald Ngatia, afisa mstaafu wa misitu, mwenye umri wa miaka 74, zimemwezesha kusimulia jinsi hapo awali Mto Sagana ungeweza kumbeba tembo na kumpelekea nyanda za chini. “Leo hata panya anaweza [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/01/16/barafu-zikififia-kileleni-jamii-karibu-na-mlima-kenya-zinatafuta-suluhisho-za-uhifadhi-na-kilimo-himilivu/" data-wpel-link="internal">Barafu zikififia kileleni, jamii karibu na Mlima Kenya zinatafuta suluhisho za uhifadhi na kilimo himilivu</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Hii ni nakala ya pili katika Mfululizo wa Mongabay – Kinachotokea mlimani hakisalii mlimani. Soma nakala ya kwanza hapa. Kumbukumbu za maisha ya utotoni za Gerald Ngatia, afisa mstaafu wa misitu, mwenye umri wa miaka 74, zimemwezesha kusimulia jinsi hapo awali Mto Sagana ungeweza kumbeba tembo na kumpelekea nyanda za chini. “Leo hata panya anaweza kuuvuka mto. Wakati mwingine tunafanya mikutano ya uhifadhi huku tukikalia mawe katikati ya mto uliokauka kati ya mwezi wa Septemba na mwezi Oktoba, wakati mtiririko wake wa kimazingira uko chini sana,” Ngatia, ambaye ameishi pembezoni mwa Msitu wa Hombe katika Mpango wa Makazi ya Sagana tangu utotoni, aliielezea Mongabay. Gerald Ngatia, afisa mstaafu wa misitu, mwenye umri wa miaka 74, akiwa katika ziara zake karibu na Mto Sagana. Picha na Amos Kareithi. Waendeshaji wa mitumbwi wakipita kwenye maji ya Mto Sagana wakati wa majaribio ya mashindano katika kambi ya maporomoko ya maji ya Sagana mnamo Julai 2025, wakati wa mvua. Picha na Morris Githenya. Hata hivyo, Mto Sagana sio pekee ulioko kwenye mfumo tata wa ikolojia ya Mlima Kenya, ambao viwango vyake vya maji vimepungua mara kadhaa. Mito Rigati na Thegu, ambayo hupokea maji yao kutoka Mlima Kenya na katika hatua mbalimbali kuungana na Mto Sagana, pia inajikakamua. Juu zaidi ya nyanda za juu za Laikipia, Mongabay ilipata mito mingine mikavu. Wafugaji wa mbuzi walikaa juu ya mawe yaliyopogwa kwa maji huku mifugo wao wakijaribu kunywa maji kutoka kwenye vidimbwi madogo yenye harufu kwenye mito hiyo mikavu. Ruth Waithera, anayeishi karibu na Mto Nanyuki, anahadithia kwamba alilazimika kufua nguo katika kile&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/01/16/barafu-zikififia-kileleni-jamii-karibu-na-mlima-kenya-zinatafuta-suluhisho-za-uhifadhi-na-kilimo-himilivu/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/01/16/barafu-zikififia-kileleni-jamii-karibu-na-mlima-kenya-zinatafuta-suluhisho-za-uhifadhi-na-kilimo-himilivu/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Wito wa mkwea milima wa UNEP Lewis baada ya kushuhudia barafu za mwisho za Mlima Kenya</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/01/13/mkwea-milima-wa-unep-lewis-ashuhudia-barafu-za-mwisho-za-mlima-kenya-na-kutabiri-kuwa-zitafifia/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/01/13/mkwea-milima-wa-unep-lewis-ashuhudia-barafu-za-mwisho-za-mlima-kenya-na-kutabiri-kuwa-zitafifia/#respond</comments>
					<pubDate>13 Januari 2026 21:05:48 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Amos Kareithi]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/01/14135833/Screenshot-2026-01-14-165633-768x512.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=931</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Kenya]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Athari za Mabadiliko ya Tabianchi, Barafu, Chakula, Haki za Kimazingira, Ikolojia, Kilimo, Mabadiliko ya Tabianchi, Maji, Maji ya kunywa, Mazingira, Maziwa, Milima, Misitu, Misitu ya Milimani, Miti, Samaki, Uchafuzi, Uhalifu wa Mazingira, Uhifadhi, na  Utawala]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Hii ndiyo nakala ya kwanza katika Mfululizo wa Mongabay – Kinachotokea mlimani hakisalii mlimani. Soma nakala ya pili hapa. Juu ya vilele vya Mlima Kenya, ambako barafu iliwahi kuonekana kama ya milele, na mito kutiririka kwa uhakika kuelekea mabonde yaliyojaa uhai, kuna ishara za hatari zinazoonekana wazi leo. Kupungua kwa barafu za mlima huu wa [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/01/13/mkwea-milima-wa-unep-lewis-ashuhudia-barafu-za-mwisho-za-mlima-kenya-na-kutabiri-kuwa-zitafifia/" data-wpel-link="internal">Wito wa mkwea milima wa UNEP Lewis baada ya kushuhudia barafu za mwisho za Mlima Kenya</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Hii ndiyo nakala ya kwanza katika Mfululizo wa Mongabay – Kinachotokea mlimani hakisalii mlimani. Soma nakala ya pili hapa. Juu ya vilele vya Mlima Kenya, ambako barafu iliwahi kuonekana kama ya milele, na mito kutiririka kwa uhakika kuelekea mabonde yaliyojaa uhai, kuna ishara za hatari zinazoonekana wazi leo. Kupungua kwa barafu za mlima huu wa kihistoria hakumaanishi tu kupotea kwa mandhari ya asili, bali pia kunafungua ukurasa mpya wa changamoto kwa mazingira, mito, na jamii zinazoutegemea. Safari ya Lewis Pugh, Msimamizi wa Mradi wa Bahari katika Mpango wa Mazingira wa Umoja wa Mataifa (UNEP), hadi kwenye barafu za mwisho za Mlima Kenya, inatoa taswira ya kusikitisha ya athari halisi za mabadiliko ya tabianchi, zinazotoka juu ya mlima na kushuka hadi mashambani, misituni na vijijini, ambako maji, imani na maisha yenyewe yako hatarini. Pugh, aliyeshikilia nafasi hiyo katika shirika la UNEP tangu mwaka 2013, aliwasili nchini Kenya kwa matumaini kuwa uwezo wake wa kutoa hotuba zenye mvuto, ulioimarishwa kwa miaka 27 iliyopita, ungezivutia hisia za dunia, kwa namna fulani, kwenye athari mbaya za ongezeko la joto duniani katika eneo la Mlima Kenya. Lewis Pugh, Mwakilishi wa Bahari katika Mpango wa Mazingira wa Umoja wa Mataifa (UNEP), aliyeukwea Mlima Kenya mnamo Desemba 2025. Picha na Duncan Moore, UNEP. Huku ulimwengu ukijiandaa kwa sikukuu ya Krismasi, kati ya tarehe 4 hadi tarehe 8 mwezi Desemba 2025, Pugh aliparaga kupitia miamba iliyomikali ya volkeno, baadhi ikiwa na umri wa miaka milioni 4, hadi urefu wa mita 4,985 (futi 16,355) juu ya kilele cha Lenana. Lengo lake kuu lilikuwa kuogelea katika Ziwa Lewis.&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/01/13/mkwea-milima-wa-unep-lewis-ashuhudia-barafu-za-mwisho-za-mlima-kenya-na-kutabiri-kuwa-zitafifia/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/01/13/mkwea-milima-wa-unep-lewis-ashuhudia-barafu-za-mwisho-za-mlima-kenya-na-kutabiri-kuwa-zitafifia/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Mjini Kivu nchini DRC, Moringa unatoa manufaa muhimu kiafya</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2025/10/09/mjini-kivu-nchini-drc-moringa-unatoa-manufaa-muhimu-kiafya/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2025/10/09/mjini-kivu-nchini-drc-moringa-unatoa-manufaa-muhimu-kiafya/#respond</comments>
					<pubDate>09 Oktoba 2025 19:27:49 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Blaise Kasereka Makuta]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2025/11/03193952/Screenshot-2025-11-03-223837-768x473.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=725</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika ya Kati, na  Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Bioanuai, Ikolojia, Kilimo, Kilimo-ikolojia, Maarifa ya Jadi, Mazingira, Mimea, Mimea yenye Tiba, Misitu, Miti, Sheria ya Mazingira, Ufugaji, Ufugaji wa Uhifadhi, na  upatikanaji wa chakula]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Moringa, mti ambao mara nyingi huhusishwa na eneo lake la asili la taifa la India, pia ni mmea wenye thamani unaopatikana maelfu ya maili kutoka eneo la Kivu katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Ndani ya nchi, mti wa Moringa huchukua jukumu muhimu la utengenezaji wa dawa za jadi, za jadi-kileo (mchanganyiko wa dawa za [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2025/10/09/mjini-kivu-nchini-drc-moringa-unatoa-manufaa-muhimu-kiafya/" data-wpel-link="internal">Mjini Kivu nchini DRC, Moringa unatoa manufaa muhimu kiafya</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Moringa, mti ambao mara nyingi huhusishwa na eneo lake la asili la taifa la India, pia ni mmea wenye thamani unaopatikana maelfu ya maili kutoka eneo la Kivu katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Ndani ya nchi, mti wa Moringa huchukua jukumu muhimu la utengenezaji wa dawa za jadi, za jadi-kileo (mchanganyiko wa dawa za zamani na mpya) na za kisasa. Kulingana na watabibu na wagonjwa kadhaa wa kienyeji, kutokana na sifa zake za matibabu, moringa unaweza kutumika kutibu magonjwa mbalimbali kama vile kisukari, maumivu ya misuli, udhaifu wa kijinsia na mengine mengi. &#8220;Kando na sifa zake za dawa, moringa una faida nyingi; ni mti wa asili unaorutubisha,&#8221; Jackeline Muderwa, mwanamke mwenye umri wa miaka 69 na mtabibu kutoka mtaa wa Mugunga huko Goma, alielezea katika mahojiano na Mongabay. Anaihusisha na kipindi cha ukoloni wa Ubelgiji karibu katikati ya karne ya 20. &#8220;Wabelgiji waliipanda miti ya moringa kwenye bustani zao na kuitumia kutibu magonjwa yao fulani. Naamini hapo ndipo tulipofahamu manufaa yake. Mara nyingi hata msituni, uwepo wake ulidhihirisha uwepo wa babu wa mtu mahali hapo ambaye huenda alihama.&#8221; Moringa, kwa jina la kibayolojia Moringa oleifera, ni mti unaokua kwa haraka wa familia ya Moringaceae; jina la kibayolojia. Ingawa umeainishwa kimataifa kama spishi isiyojali sana kwenye Orodha Nyekundu ya shirika la IUCN, mti huu unahitaji uangalizi maalum. Hulimwa hasa katika maeneo ya nusu-kame, kitropiki na maeneo ya nusu-tropiki. (Kushoto) Spishi ya Moringa, kwa jina la kibayolojia Moringa oleifera, ni spishi ya miti asili wa India lakini pia inatumika DRC kwa&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2025/10/09/mjini-kivu-nchini-drc-moringa-unatoa-manufaa-muhimu-kiafya/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2025/10/09/mjini-kivu-nchini-drc-moringa-unatoa-manufaa-muhimu-kiafya/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Mpango wa PELIS wa Kenya &#8216;wauza’ bioanuai ili kupata riziki na faida za miti</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2025/09/09/mpango-wa-pelis-wa-kenya-wauza-bioanuai-ili-kupata-riziki-na-faida-za-miti/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2025/09/09/mpango-wa-pelis-wa-kenya-wauza-bioanuai-ili-kupata-riziki-na-faida-za-miti/#respond</comments>
					<pubDate>09 Septemba 2025 16:04:20 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Isaiah Esipisu]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2025/09/23163409/Screenshot-2025-09-23-193259-768x469.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=467</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Kenya]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Ardhi iliyoharibika, Bioanuai, Ikolojia, Kilimo, Maendeleo ya Jamii, Mifumo ya Ikolojia, Misitu, Miti, Suluhu za Uhifadhi, Uhifadhi, Upandaji Miti, na  Urejeshaji wa Ikolojia]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>KAKAMEGA, Kenya — Msitu wa mvua wa kitropiki ulienea mashariki kutoka Bonde la Kongo hadi eneo ambalo sasa ni magharibi mwa Kenya. Hayo karibu yote yamepita sasa, ingawa bado kuna miti mingi ya kuonekana karibu na kitongoji cha Turbo, kaunti ya Kakamega. Mji uko kwenye ukingo wa Hifadhi ya Msitu wa Nzoia, hekta 5,000 (Takriban ekari [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2025/09/09/mpango-wa-pelis-wa-kenya-wauza-bioanuai-ili-kupata-riziki-na-faida-za-miti/" data-wpel-link="internal">Mpango wa PELIS wa Kenya &#8216;wauza’ bioanuai ili kupata riziki na faida za miti</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[KAKAMEGA, Kenya — Msitu wa mvua wa kitropiki ulienea mashariki kutoka Bonde la Kongo hadi eneo ambalo sasa ni magharibi mwa Kenya. Hayo karibu yote yamepita sasa, ingawa bado kuna miti mingi ya kuonekana karibu na kitongoji cha Turbo, kaunti ya Kakamega. Mji uko kwenye ukingo wa Hifadhi ya Msitu wa Nzoia, hekta 5,000 (Takriban ekari 12,400) wa miti aina moja ya kigeni ya mikaratusi na misonobari. Kwa miaka 20 iliyopita, wakati Kenya ikihangaika na jinsi ya kupunguza na kurejesha nyuma upotevu wa haraka wa miti, swali finyu la jinsi ya kudhibiti mashamba mengi ya mbao nchini limejitokeza katika mfumo unaolenga kuboresha maisha, unaojulikana kama Plantation Establishment and Livelihood Improvement Scheme, au PELIS. Mpango huo umesifiwa na kulaaniwa, ukichukuliwa na baadhi ya watu kama njia bora na ya gharama nafuu ya kupanua wigo wa miti huku ikichangia mapato ya ndani na uwekezaji wa jamii katika kulinda misitu; na kukosolewa vikali na wengine kwa kuhimiza ufisadi, kuwezesha uvamizi wa mashamba kwenye ardhi yenye misitu, na kupunguza bioanuai. Maafisa wa Huduma ya Misitu nchini Kenya na wanachama wa Muungano wa misitu ya Jamii ya Nzoia wakipanda miti. Picha na Isaiah Esipisu wa Mongabay. Ukianzishwa mwaka 2007, mpango wa PELIS ni mrithi wa mfumo wa shamba, ambao uliwapa Wakenya wanaoishi karibu na mashamba ya miti mashamba madogo ya kulima katika sehemu za hifadhi za misitu ambazo zilihitaji kupandwa tena baada ya miti kuvunwa au kuharibiwa na moto. Wakulima walitakiwa kupanda miche ya miti katikati ya mazao waliyolima kwa matumizi yao wenyewe, kutunza miche hadi&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2025/09/09/mpango-wa-pelis-wa-kenya-wauza-bioanuai-ili-kupata-riziki-na-faida-za-miti/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2025/09/09/mpango-wa-pelis-wa-kenya-wauza-bioanuai-ili-kupata-riziki-na-faida-za-miti/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Jitihada  za Ethiopia kuingiza zao la kienyeji la enseti kwenye lishe</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2025/08/20/jitihada-za-ethiopia-kuingiza-zao-la-kienyeji-la-enseti-kwenye-lishe/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2025/08/20/jitihada-za-ethiopia-kuingiza-zao-la-kienyeji-la-enseti-kwenye-lishe/#respond</comments>
					<pubDate>20 Agosti 2025 12:53:39 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Solomon Yimer]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Joycebazira]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2025/09/23115134/Screenshot-2025-09-23-145101-768x476.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=436</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Ethiopia]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Chakula, Hali ya Hewa, Kilimo, Mabadiliko ya Tabianchi, Maendeleo Endelevu, Mazingira, Sekta ya Chakula, Uendelevu, Uhifadhi Unaofanywa na Jamii, na  Ukame]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>ARBA MINCH, Ethiopia — Mwishoni mwa mwezi Mei, muda wa asubuhi, wakati baridi ya alfajiri ilipokuwa ikipungua, na jua likianza kuchomoza na kupasha joto vilima vya kijiji cha Hareba kusini mwa Ethiopia, Almaz Achamo, mwanamke mwenye umri wa miaka 56, alikuwa akihudumia mmea mrefu, unaofanana na ndizi ambao umesaidia jamii yake kwa vizazi vingi. Mmea huu wa [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2025/08/20/jitihada-za-ethiopia-kuingiza-zao-la-kienyeji-la-enseti-kwenye-lishe/" data-wpel-link="internal">Jitihada  za Ethiopia kuingiza zao la kienyeji la enseti kwenye lishe</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[ARBA MINCH, Ethiopia — Mwishoni mwa mwezi Mei, muda wa asubuhi, wakati baridi ya alfajiri ilipokuwa ikipungua, na jua likianza kuchomoza na kupasha joto vilima vya kijiji cha Hareba kusini mwa Ethiopia, Almaz Achamo, mwanamke mwenye umri wa miaka 56, alikuwa akihudumia mmea mrefu, unaofanana na ndizi ambao umesaidia jamii yake kwa vizazi vingi. Mmea huu wa kitamaduni unaostahimili hali ya hewa umesaidia familia kustahimili ukame na upungufu wa chakula. &#8220;Enseti ni mmea muhimu zaidi kwa familia yangu. Tunapata chakula chetu chote kutoka kwenye mmea huu,&#8221; Almaz anasema, huku akiondoa kwa taratibu majani yaliyoharibiwa ili kuweka mazao kuwa na afya. Wanategemea enseti kwa sababu unaweza kuvunwa mwaka mzima na kuwaendeleza katika nyakati ngumu. &#8220;Mazao mengine yanaposhindwa, enseti haituruhusu tufe kwa njaa,&#8221; Almaz anaiambia Mongabay. Ustahimilivu huu ndio umesababisha watafiti kuuita mti huu &#8220;mti dhidi ya njaa.&#8221; Hata hivyo, zao hilo limeendelea kupuuzwa, kwa kiasi kikubwa, na sera za ndani za kilimo na wadau wa kimataifa. Lakini wakati mabadiliko ya hali ya hewa na shinikizo nyingine zinavyoathiri mifumo ya chakula cha asili katika maeneo ya vijijini, Ethiopia inajitahidi kufufua mmea wa enseti. Baada ya kuwekwa kando, mmea wa enseti sasa ni sehemu ya programu za kitaifa na ubunifu unaoongozwa na chuo kikuu unaolenga kuimarisha usalama wa chakula, kuboresha maisha, na kuunda mustakabali wa chakula nchini. Watafiti na wavumbuzi wanaendeleza teknolojia mpya za kilimo na usindikaji ili kukabiliana na changamoto kuu katika uzalishaji wa enseti, kwa lengo la kulibadilisha kuwa zao la biashara linaloweza kuhimili ushindani na kupanua matumizi yake zaidi ya maeneo ya jadi ya&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2025/08/20/jitihada-za-ethiopia-kuingiza-zao-la-kienyeji-la-enseti-kwenye-lishe/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2025/08/20/jitihada-za-ethiopia-kuingiza-zao-la-kienyeji-la-enseti-kwenye-lishe/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
			</channel>
</rss>