Habari za uhifadhi

Kuhusu pembe za ndovu, fuatilia mitandao ya usafirishaji haramu, si vichwa vya habari tu (maoni)

Mary Rice — 18 Agosti 2026 06:16:01 +0000

Mwanzoni mwa Machi 2026, mamlaka za Zambia zilikamata mzigo wa zaidi ya kilo 500 (zaidi ya paundi 1,100) za pembe za ndovu — hatua iliyofuata taarifa za kijasusi zilizotolewa na shirika langu, Environmental Investigation Agency (EIA) la Uingereza. Pamoja na mzigo huo, mshukiwa mwenye historia ndefu ya usafirishaji haramu wa pembe za ndovu katika eneo hilo alikamatwa pia. Mshukiwa huyo alikuwa amehukumiwa mwaka 2019 kwa kumiliki zaidi ya kilo 200 (karibu paundi 441) za pembe za ndovu, na mwaka 2020 alipewa kifungo cha miaka mitano gerezani. Hata hivyo, aliachiwa huru baada ya miezi michache tu, na tangu wakati huo amekuwa akiendelea na biashara hiyo haramu. Zambia imekuwa ikitumiwa vibaya na mitandao ya wahalifu tangu angalau mwaka 2002, na sasa iko tena chini ya mwanga wa uchunguzi. Kinachosumbua hasa ni ushiriki wa makundi ya wahalifu kutoka Kongo, ambayo yanafanya kazi kwa uhuru mkubwa ndani ya Zambia na nchi jirani. Makundi hayo yanakusanya na kusafirisha bidhaa za wanyamapori — pembe za ndovu za tembo, pembe za kifaru, magamba ya pangolin na paka wakubwa — kupitia njia ngumu za kimataifa kuelekea Asia, huku Vietnam mara nyingi ikitumika kama kituo muhimu cha kupitishia. Mitandao hii inajinufaisha na ukosefu wa nia ya kisiasa, utekelezaji dhaifu wa sheria, maafisa wafisadi na jamii zilizotengwa. Inaandaa misafara ya ujangili katika nchi jirani na kutumia wasuluhishi wa Zambia kupanua minyororo yake ya biashara haramu. Ukamataji wa Zambia — ukijumlishwa na matukio mawili ya ukamataji mkubwa uliofanywa Tanzania na Botswana mnamo Aprili na Mei mtawalia — unaleta jumla ya pembe za…This article was originally published on Mongabay

Njia safi za kupikia zinaongezeka kwa kasi barani Afrika, lakini bado haziendani na ongezeko la watu

Ini Ekott — 23 Julai 2026 12:11:25 +0000

Eneo la kusini mwa Jangwa la Sahara liko njiani kurekodi upanuzi wake wa haraka zaidi kuwahi kutokea wa kila mwaka katika upatikanaji wa huduma za upishi safi mwaka wa 2026, kulingana na ripoti mpya ya Shirika la Nishati la Kimataifa. Lakini ukuaji wa idadi ya watu unaendelea kuzidi kasi ya maendeleo hayo, na kuwaacha zaidi ya watu bilioni moja bila huduma za upishi safi. Kanda hiyo ni nyumbani kwa idadi kubwa zaidi ya watu duniani ambayo bado inategemea kuni, mkaa na mafuta ya taa kwa ajili ya kupikia kila siku, kulingana na shirika la IEA. Shirika la Afya Duniani (WHO) linasema uchafuzi wa hewa wa makazi, ambao mwingi wake huzalishwa na nishati hizi za kupikia zinazochafua mazingira, unahusishwa na vifo vya mapema takriban milioni 2.9 kila mwaka, huku wanawake na watoto wakibeba mzigo mkubwa zaidi. “Upishi Safi Afrika 2026: Ripoti ya Maendeleo” inakadiria kuwa karibu watu milioni 15 walipata fursa ya kutumia upishi safi katika eneo la Kusini mwa Jangwa la Sahara mwaka wa 2025, karibu 35% zaidi ya wastani wa faida ya kila mwaka iliyorekodiwa kwa miaka mitano iliyopita. Ikiwa itathibitishwa, hii itakuwa ongezeko kubwa zaidi la kila mwaka kuwahi kurekodiwa. Côte d’Ivoire, Kenya na Nigeria zilipata faida kubwa zaidi. Makadirio hayo yametokana na mfumo wa hisabati unaounganisha takwimu za uingizaji wa majiko (vifaa vya kupikia vinavyochanganya jiko la kawaida na oveni) na gesi ya petroli iliyoshinikizwa (LPG), uwekezaji katika miundombinu, nishati na teknolojia zinazohitajika kwa ajili ya upikaji safi, pamoja na ufuatiliaji wa sera. Badala ya kutegemea tafiti za makazi, ambazo ndizo kipimo cha kuaminika zaidi cha upatikanaji…This article was originally published on Mongabay

Mradi wa kiwanda cha kusafisha mafuta Lamu wazua hofu za wanaharakati wa mazingira

Amina Chombo — 16 Julai 2026 18:48:58 +0000

LAMU, Kenya – Pendekezo la bilionea wa Nigeria Aliko Dangote kujenga kiwanda cha kusafisha mafuta cha $17 bilioni katika Kaunti ya Lamu, nchini Kenya, limezua mjadala mkali, huku serikali ikikitaja kama kichocheo cha uchumi, na wanaharakati wakionya kuhusu athari zake kwa ikolojia na maisha ya jamii za pwani. Dangote achagua Kenya Baada ya miezi kadhaa ya uvumi kuhusu iwapo kiwanda hicho kingejengwa Kenya, Uganda au Tanzania, kampuni ya Dangote Industries ilichagua Kenya kuwa mwenyeji wa uwekezaji huo. Katika ripoti iliyochapishwa na Reuters, Makamu Rais wa Kitengo cha Mafuta na Gesi wa Dangote Industries Limited, Edwin Devakumar, alithibitisha kuwa kiwanda hicho chenye uwezo wa kusafisha mapipa 700,000 ya mafuta ghafi kwa siku kitajengwa katika Kisiwa cha Lamu na kinatarajiwa kukamilika ndani ya miaka mitatu. Mafuta ghafi yanatarajiwa kupatikana kutoka nchi za Afrika Mashariki, zikiwemo Uganda, Sudan Kusini na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Iwapo mradi huo utakamilika, utafuata mfano wa kiwanda cha Dangote kilichopo karibu na Lagos, Nigeria, chenye uwezo wa kusafisha mapipa 650,000 kwa siku, na ambacho kilianza uzalishaji mwaka 2024 na ndicho kikubwa zaidi barani Afrika. Serikali yaeleza manufaa Rais William Ruto, akimteua naibu wake Kithure Kindiki kusimamia mradi huo, alisema Kenya imefikia makubaliano na Dangote ya kuendeleza mradi wa ujenzi wa kiwanda cha kusafisha mafuta. Rais wa Kenya, William Ruto, akizungumza katika ikulu ya Nairobi mnamo Julai 8, 2026. Picha kwa hisani ya PSC. Kwa mujibu wa Ruto, kiwanda hicho kitahudumia masoko ya Afrika Mashariki na Afrika ya Kati, na kinatarajiwa kuunda takribani nafasi za ajira 60,000 wakati wa ujenzi na uendeshaji wake. Wanaharakati wapinga Wakati serikali…This article was originally published on Mongabay

Sehemu sita za hifadhi baharini zatambuliwa kama Mbuga za Buluu, nne kati yake zikiwa Afrika

Malavika Vyawahare — 26 Juni 2026 14:25:32 +0000

MOMBASA, Kenya — Katika kongamano la “Our Ocean” mjini Mombasa, Kenya, ujumbe ulisisitizwa katika vikao vyote: Maeneo yaliyohifadhiwa ya baharini (MPAs) ni muhimu katika kulinda bahari. Tuzo za Blue Park, zilizoanzishwa na Taasisi ya Uhifadhi wa Bahari yenye makao yake makuu nchini Marekani, zinaangazia maeneo yaliyohifadhiwa yanayokidhi viwango vinavyohitajika. Mwaka huu, sita zilitambuliwa<: Eneo Lililolindwa la Bahari la Banc-des-Américains nchini Kanada; Eneo Lililolindwa la Rapa Nui nchini Chile; eneo la turathi ya Jamii asili ya Kawawana nchini Senegali; na Hifadhi ya Kitaifa ya Nosy Hara, Mbuga ya Kitaifa ya Sahamalaza – Îles Radama, na Hifadhi ya Kitaifa ya Nosy Tanihely (pia huandikwa Tanikely) ya Madagaska. Kongamano hilo lililofanyika mjini Mombasa kuanzia Juni 16-18 lilishuhudia zaidi ya wajumbe 6,000 kutoka serikali mbalimbali, mashirika yasiyo ya faida, sekta ya kibinafsi na taasisi nyingine wakikusanyika kuzungumzia uhifadhi wa bahari. Wanachama wa ICCA wa Kawawana nchini Senegal. Picha kwa hisani ya Chama cha Wavuvi cha Jamii ya Vijijini ya Mangagoulack. Chini ya Mfumo wa Kimataifa wa Bioanuwai wa Kunming-Montreal uliopitishwa na washiriki wa Mkataba wa Umoja wa Mataifa wa Anuwai wa Kibiolojia mwaka wa 2022, mataifa yalikubaliana kulinda 30% ya ardhi, maji safi na maeneo ya baharini duniani ifikapo 2030, katika kile kinachofahamika kuwa lengo la 30 kwa 30. “Kundi hili la hifadhi za buluu ni ukumbusho wa nguvu wa kile ambacho lengo la 30 kwa 30 linahitaji,” Lance Morgan, rais wa Taasisi ya Uhifadhi wa Bahari, alisema katika tangazo la tuzo huko Mombasa mnamo Juni 16. “Maeneo haya sita yaliyohifadhiwa baharini, yanayolinda mifumo mbalimbali ya ikolojia…This article was originally published on Mongabay

Elimu asili yapewa nafasi muhimu katika juhudi za kimataifa za kulinda bahari

Ruth Keah — 25 Juni 2026 23:31:24 +0000

Jimmy Muranga kutoka Sokoke, kaunti ya Kilifi, Pwani ya Kenya, anakumbuka vizuri enzi za utoto wake, alipokuwa akikaa na babu yake na kuelezwa hadithi na kupewa mafunzo kuhusu utunzaji wa mazingira. Wazee walimueleza jinsi maeneo mbalimbali ya bahari, mikoko na misitu ya pwani ilivyo na umuhimu mkubwa kwa maisha ya binadamu. Kupitia simulizi hizo, Muranga alijifunza kuwa mazingira si rasilimali za kutumia tu, bali ni urithi wa kulindwa kwa ajili ya vizazi vijavyo. Nchini Kenya, ukanda wa pwani wenye urefu wa takriban kilomita 640 ni kitovu cha uchumi wa buluu unaojumuisha uvuvi, utalii, usafiri wa baharini na biashara nyingine zinazotegemea bahari. Karibu watu milioni nne wanaishi katika eneo la pwani, huku maelfu ya wavuvi na makumi ya maelfu ya kaya wakitegemea rasilimali za bahari kwa riziki zao. Hali hiyo inaifanya uhifadhi wa bahari kuwa muhimu si tu kwa mazingira bali pia kwa ustawi wa uchumi wa taifa. Muranga, ambaye sasa ni mvuvi na pia mwenyekiti wa kikundi cha kijamii cha kulinda misitu cha Sokoke, ana jukumu la kuhakikisha kuwa anapitisha elimu hiyo kwa jamii, hasa kwa vizazi vichanga, ili ihifadhiwe kwa vizazi vijavyo. Mwonekano wa sehemu ya Bahari ya Hindi jijini Mombasa, huku mikoko ikionekana upande wa kushoto. Picha na Malavika Vyawahare, Mongabay. Mikoko ni misitu ya kipekee inayostawi katika maeneo ya maji ya chumvi kwenye fukwe za bahari za kanda za kitropiki. Misitu hii huunganisha nchi kavu na bahari, ikifanya kazi muhimu katika kulinda mazingira na ustawi wa jamii za pwani. “Zamani tulikuwa tukikalishwa na mababu zetu tukisimuliwa hadithi na kanuni za kijamii ambazo zilikuwa zinalinda…This article was originally published on Mongabay

Uendelezaji wa viwanda vya kijani na haki ya tabianchi zaongoza mjadala katika Africa Forward Summit

Lynet Otieno — 13 Mei 2026 21:59:31 +0000

Mkutano wa Africa Forward Summit ulifungwa jijini Nairobi Mei 12 kwa tamko la pamoja la kisiasa lililosisitiza kuwa Afrika inapaswa kutambuliwa “siyo tu kama soko la baadaye, bali kama mshirika katika uzalishaji, ubunifu na uongozi wa uchumi wa dunia.” Mkutano huo uliandaliwa kwa ushirikiano wa Kenya na Ufaransa. Ulihudhuriwa na wakuu wa nchi takribani 30, wafanyabiashara wakubwa, watunga sera, taasisi za kimataifa, na wadau wa masuala ya tabianchi, mijadala iligusa mpito wa nishati ya kijani na umuhimu wa kuhakikisha makosa ya zamani ya uchimbaji na unyonyaji wa rasilimali hayarudiwi. Badala yake, mjadala ulisisitiza haki ya tabianchi, upatikanaji sawa wa fedha na teknolojia, pamoja na ulinzi wa mazingira. Awali, Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, António Guterres, alipohutubia kikao cha ngazi ya juu katika mkutano huo, alisisitiza suala la haki ya tabianchi. Alieleza mchango mdogo wa Afrika katika ongezeko la joto duniani, na akibainisha kuwa licha ya hali hiyo, bara hilo bado linaendelea kuathirika zaidi na madhara ya mabadiliko ya tabianchi. Hali hiyo iliakisiwa katika tamko la mwisho la mkutano huo, ambalo liliahidi “kuendeleza mifumo ya haki na usawa katika ufadhili wa miradi ya tabianchi na maendeleo endelevu, wakati Afrika ikipewa sauti kubwa zaidi katika maamuzi ya kimataifa, utawala, uwekaji wa viwango na utungaji wa sheria.” Guterres pia alizungumzia uwezo mkubwa wa Afrika katika nishati jadidifu, akisema kuwa kuna pengo kubwa la uwekezaji katika sekta ya nishati safi duniani. “Afrika ina asilimia 60 ya maeneo bora zaidi duniani kwa uzalishaji wa nishati ya jua lakini inapokea asilimia 2 pekee ya uwekezaji wa kimataifa katika…This article was originally published on Mongabay

GLF: Nyanda za malisho na wafugaji ni raslimali katika kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi, na si tatizo

Lynet Otieno — 08 Mei 2026 20:33:09 +0000

Baada ya mkutano wa siku mbili wa kujadili huduma za mifumo ya ikolojia ya nyanda za malisho na jamii za wafugaji wa kuhamahama, Mkutano wa nane wa jukwaa la Global Landscapes Forum umehitimishwa jijini Nairobi kwa tamko lililosisitiza umuhimu wa jamii ambazo kwa muda mrefu zimekuwa zikionekana kama kikwazo kwa maendeleo. Katika mkutano huo uliofanyika katika kituo cha CIFOR-ICRAF na kuhudhuriwa na maafisa wa serikali, wanasayansi pamoja na wawakilishi wa jamii za asili kutoka nchi 135, mjadala ulijikita katika mifumo ya ikolojia inayosaidia bioanuwai, usalama wa chakula, maisha ya watu, utamaduni, uhifadhi wa kaboni na huduma nyingine za kiikolojia bila kuvuruga maisha endelevu na tamaduni za jamii za wafugaji, badala ya kuweka msisitizo kwenye uwekezaji unaoshinikizwa na serikali kwa lengo la kupata faida. “Tunapaswa kujiuliza: Maendeleo haya yanafanywa kwa ajili ya nani? Je, jamii zinahusishwa katika maamuzi kuhusu uwekezaji unaofanywa kwenye ardhi yao? Na ni kwa manufaa ya nani miradi hii ya kibiashara inayowasilishwa kana kwamba ni juhudi za kutoa ajira na fursa nyingine kwa wakazi? Sauti zao zina umuhimu,” alisema Tahira Mohamed Shariff kutoka Jameel Observatory for Food Security Early Action siku ya kwanza ya mkutano huo. Baadhi ya waliohudhuria kongamano Nairobi, Kenya. Picha na GLF. Monicah Yator, Wakili na Mwanzilishi wa Indigenous Women and Girls Initiative, alisema kuwa ufugaji wa kuhamahama si shughuli ya mifugo pekee. “Ni mfumo wa maisha, chakula na utamaduni. Kuna sera zinazowalinda wafugaji. Sasa wafugaji wanafahamu kwamba ardhi yao inaweza kubadilishiwa matumizi,” alisema, akiongeza kuwa maarifa ya asili bado ni muhimu na yenye mchango mkubwa katika…This article was originally published on Mongabay

Ndege 1,000,000 walisafirishwa kutoka Afrika hadi Asia katika kipindi cha miaka 15; chiriku waongoza orodha

Spoorthy Raman — 04 Mei 2026 13:28:14 +0000

Ulimwenguni kote, watu hununua na kuwinda karibu nusu ya spishi 11,000 za ndege waliopo. Katika mabara ya Asia, Ulaya, Amerika Kaskazini na Amerika Kusini, ndege wa kuimba na kasuku ni ndege wa kufugwa nyumbani wanaotamanika sana. Wafugaji wa ndege hao hulipa pesa nyingi sana kwa spishi adimu au ndege wenye sauti nzuri ili kushindana katika mashindano ya uimbaji wa hali ya juu. Wafugaji wa ndege aina ya vipanga na wawindaji wa michezo hukamata au kuua ndege wa porini. Matambiko ya imani za jadi katika Afrika Magharibi hujumuisha viwiliwili vya tai. Wanunuzi kutoka Marekani ya Kaskazini hutafuta hondohondo na ndege mvumaji waliokufa kama mapambo ya nyumbani. Orodha inaendelea. Biashara hii kubwa inatisha zaidi ya spishi 200 za ndege kutoweka. Sasa, huku masoko ya mtandaoni yakiongezeka, wateja wanaweza kuagiza ndege kwa kubonyeza simu zao za mkononi kutoka mahali popote katika sayari. Kusafirisha ndege kote ulimwenguni pia husambaza magonjwa hatari, kama vile homa ya ndege na virusi vwa circovirus, na wakati ndege wasio wa asili wanapotoroka au kuachiliwa, wanaweza kuongezeka kuwashinda spishi za asili. “Kuna ukosefu wa ufahamu na kuthamini ukubwa wa biashara hii, na umakini mchache sana juu ya athari ambazo hii inaweza kuwa nayo kwa wakazi wa porini au hatari za kuenea kwa viumbe vamizi na magonjwa ya kuambukiza,” Rowan Martin ni mkurugenzi wa biashara ya ndege katika shirika lisilo la faida la World Parrot Trust. “Ikiwa watu hawajui kwamba hili linafanyika, basi tutawezaje kupunguza hatari zinazohusiana nayo?” Katika kujaribu kuelewa ukubwa wa biashara ya ndege hai, Martin na wenzake walitumia hifadhidata ya Umoja wa Mataifa ya Comtrade (UN Comtrade), hifadhidata inayojumlisha taarifa…This article was originally published on Mongabay

Hatari, ustahimilivu vyaelezea maisha ya wahifadhi Afrika

Orji Sunday — 03 Juni 2025 21:33:55 +0000

Jioni ya Mei 9, 2019, mhifadhi na mwalimu Itakwu Innocent alinusurika jaribio la mauaji nje ya nyumba yake huko Kubong-Bette, kijiji kidogo cha wakulima katika jimbo la Cross River kusini mashariki mwa Nigeria. “Baba! Bunduki!” Innocent anakumbuka mwanawe akipiga kelele sekunde chache kabla ya risasi kufyatuliwa. Risasi hiyo ilipasua nyumba yake na kuchana sikio lake na kuliacha likiwa vipande vipande vinavyoning’inia. “Walidhani nimekufa,” Innocent anasema. Jaribio la kumaliza maisha ya Innocent linatoa muhtasari wa vitisho vinavyowakabili wanasayansi wa Kiafrika walio mstari wa mbele katika uhifadhi vijijini. Ushirikishwaji unaotatanisha wa Innocent kwenye mfumo wa ikolojia wa maeneo ya vijijini mashinani humpa ufahamu wa kina kuhusu ardhi na watu wanaomzunguka. Hata hivyo, uhusiano huu unamweka kwenye mashambulizi na vitisho. Tofauti na wanasayansi wa kigeni au wa mijini, yeye anakosa mbinu za kukabiliana na hatari hiyo. “Mtu hawezi kutoroka kutoka nyumbani kwake,” anasema. “Hii ndiyo nyumba yangu pekee. Na nisipoihifadhi, nani ataihifadhi?” Zaidi ya ukosefu wa usalama, wanasayansi kama Innocent wanakabiliwa na changamoto nyingi zaidi za kitaaluma, anasema Babafemi Ogunjemite, profesa wa usimamizi wa wanyamapori katika Chuo Kikuu cha Teknolojia cha Akure, kusini magharibi mwa Nigeria. Kwa kiasi kikubwa wanasahaulika na wanafadhiliwa kidogo. Uwakilishi, nafasi za kupata ushauri na mchango wao kuonekana, viko chini na zaidi ya hayo, ubaguzi wa kijinsia ni kikwazo cha ziada kwa wanawake. Kutokana na hilo, Ogunjemite anasema, “vipaji vyetu bora havitumiwi ipasavyo na sekta ya uhifadhi.” Innocent Itakwu akiwa ameketi mbele ya baraza la nyumba yake ambapo muuaji alikaribia kumuua miaka sita iliyopita. Picha na Orji Sunday. Anaonekana kama…This article was originally published on Mongabay

Kutoka kwa iliki hadi kaboni: Mradi mpya kabambe nchini Tanzania warejesha msitu wa mvua

Ryan Truscott — 18 Julai 2023 14:10:47 +0000

DISANGA, Tanzania — Michele Menegon anatambaa taratibu kupita kwenye nyasi fupi fupi kabla ya kumrukia mnyama wake. Kwa upole, mwanasayansi huyo anainua tuzo yake: spishi ya mjusi wa misituni aina ya Agama isiyojulikana kwa jina. Anaonyesha mjusi huyo kwa wenzake wawili kabla ya kumwachilia tena kwenye nyasi. Mjusi huyo, ambaye ni miongoni mwa wanyama wengi wa kipekee wanaoishi katika misitu yenye miinuko mirefu inayofunika iliyoko kando ya kilele cha Milima ya Tanzania ya Nguru, ni mpya kwa sayansi — mpya kiasi kwamba bado hajafanyiwa utafiti rasmi. “Inashangaza,” anasema Menegon. “Humu ndani kuna vitu vingi visivyo na majina.” Menegon, mtaalamu wa herpetolojia (taaluma ya wanyama watambaao), mtafiti na mhifadhi, binafsi anaelezea spishi kadhaa katika kipindi cha miaka 30 iliyopita: vinyonga, balabala, vyura, na nyoka. Baadhi ya spishi hizo zilipatikana hapa katika Milima ya Nguru, eneo lililojitenga na ambalo karibu kila wakati hufunikwa na mawingu na ukungu. Eneo hilo ni mojawapo ya safu kumi na mbili za milima zinazofanana ambazo huunda mnyororo wa milima mashariki mwa Tanzania unaojulikana kama Milima ya Tao la Mashariki. Utajiri wa wanyama waliomo katika misitu ambao bado hawajagunduliwa, achilia mbali kuelezewa kisayansi, ni mojawapo ya sababu zinazomfanya yeye na wengine kuwa na shauku kubwa ya kuilinda misitu hiyo. Nao huhitaji ulinzi. Hifadhi ya Mazingira Asilia ya Msitu wa Mkingu yenye ukubwa wa hekta 26,000 (ekari 64,000) ni hifadhi kwa jina tu. Watu wamepanda vyakula katika eneo hili kwa karne nyingi, lakini ongezeko la watu na ongezeko la mahitaji ya ardhi ya ziada kwa ajili ya mazao ya biashara kama…This article was originally published on Mongabay