<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/" xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/" >

	<channel>
		<title>Habari za uhifadhi</title>
		<atom:link href="https://swahili.mongabay.com/feed/?topic=sayansi&#038;type=post" rel="self" type="application/rss+xml" />
		<link>https://swahili.mongabay.com/list/sayansi/</link>
		<description></description>
		<lastBuildDate>Sat, 14 Nov 2026 05:52:34 +0000</lastBuildDate>
		<language>sw</language>
		<sy:updatePeriod>hourly</sy:updatePeriod>
		<sy:updateFrequency>1</sy:updateFrequency>
		<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.4</generator>
				<item>
					<title>Nafasi ya makaburi ya Kihehe kwenye ulinzi na uhifadhi wa mazingira</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/10/30/nafasi-ya-makaburi-ya-kihehe-kwenye-ulinzi-na-uhifadhi-wa-mazingira/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/10/30/nafasi-ya-makaburi-ya-kihehe-kwenye-ulinzi-na-uhifadhi-wa-mazingira/#respond</comments>
					<pubDate>30 Oktoba 2026 15:57:55 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Lawrence Kilimwiko]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Joycebazira]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/10/30145422/1-makaburiPicture1-1.jpg" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=3434</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Tanzania]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Ikolojia, Irejeshaji wa Mfumo wa Ikolojia, Kabila, Kanuni, Kuzuia Kutoweka kwa Spishi, Maarifa ya Jadi, Maudhui ya mazingira yanayoonyesha mabadiliko chanya, Mazingira, Mifumo ya Ikolojia, Mimea, Mimea yenye Tiba, Misitu ya Asili, Miti, Sayansi, Sheria, Uhifadhi, Uhifadhi nje ya Makazi ya Asili, Uhifadhi Unaofanywa na Jamii, na  Utamaduni]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Mila na desturi za jamii ya Wahehe huko mkoani Iringa, zimeendelea kuchangia katika kulinda mazingira, hasa kupitia miiko na imani zinazokataza ukataji wa miti na uchomaji moto katika maeneo ya makaburi. Kutokana na heshima inayotolewa kwa maeneo hayo na hofu ya madhara yanayohusishwa na kuvunja miiko hiyo, miti mikubwa imeendelea kuhifadhiwa. Hali hii inaonyesha namna [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/10/30/nafasi-ya-makaburi-ya-kihehe-kwenye-ulinzi-na-uhifadhi-wa-mazingira/" data-wpel-link="internal">Nafasi ya makaburi ya Kihehe kwenye ulinzi na uhifadhi wa mazingira</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Mila na desturi za jamii ya Wahehe huko mkoani Iringa, zimeendelea kuchangia katika kulinda mazingira, hasa kupitia miiko na imani zinazokataza ukataji wa miti na uchomaji moto katika maeneo ya makaburi. Kutokana na heshima inayotolewa kwa maeneo hayo na hofu ya madhara yanayohusishwa na kuvunja miiko hiyo, miti mikubwa imeendelea kuhifadhiwa. Hali hii inaonyesha namna mifumo ya jadi inavyoweza kuchangia uhifadhi wa mazingira. Hata hivyo, watalaamu wa uhifadhi wanasema ili mchango huo uendelee na kuimarishwa, ni muhimu kutambua rasmi mila na desturi zinazochangia utunzaji wa mazingira na kuzijumuisha katika mipango ya uhifadhi, kwa kushirikisha jamii husika na kuheshimu urithi wao wa kitamaduni. Uhusiano kati ya mila na utunzaji wa mazingira Ili kubaini uhusiano kati ya mila na desturi za jamii ya Wahehe na utunzaji wa mazingira, Mongabay ilitembelea vijiji kadhaa kujionea hali ya mazingira na kuzungumza na wananchi kuhusu namna miiko na imani za jadi zinavyosaidia kuzuia uharibifu wa mazingira katika maeneo ya makaburi. Siku ya kusafisha makaburi Ni asubuhi njema ya wiki kuelekea sikukuu ya Pasaka. Kwa wakazi wa vijiji kuanzia Lyamugungwe hadi Kaning’ombe na Isalavanu hadi Itengule kwenye mkoa wa Iringa ulioko nyanda za juu kusini mwa Tanzania, asubuhi ya leo, ni siku ya kusafisha makaburi. Watu wanabeba majembe, mafyekeo, mundu pamoja na ulanzi, pombe pendwa inayogemwa kutoka kwenye mianzi tayari kwa kazi.  Kazi kubwa itakuwa kusembua majani na kuondoa maotea yanayozunguka. Mapokeo ya mila za kihehe yanawataka kusafisha maeneo ya makaburi mara moja kila mwaka kama sehemu ya kushikamana na wahenga wao. Wiki ya kuelekea sikukuu ya&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/10/30/nafasi-ya-makaburi-ya-kihehe-kwenye-ulinzi-na-uhifadhi-wa-mazingira/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/10/30/nafasi-ya-makaburi-ya-kihehe-kwenye-ulinzi-na-uhifadhi-wa-mazingira/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>COP12 yahitimishwa kwa wito kwa nchi kutekeleza ahadi za uhifadhi kwa vitendo</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/10/09/cop12-yahitimishwa-kwa-wito-kwa-nchi-kutekeleza-ahadi-za-uhifadhi-kwa-vitendo/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/10/09/cop12-yahitimishwa-kwa-wito-kwa-nchi-kutekeleza-ahadi-za-uhifadhi-kwa-vitendo/#respond</comments>
					<pubDate>09 Oktoba 2026 20:56:40 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Christopher Kidanka]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Joycebazira]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/10/09163446/1-cop12Makamu-wa-Rais-Deogratius-Ndejembi-wakiwa-na-wajumbe-wengine-kwenye-mkutanowa-COP12-Picha-kwa-Hisani-ya-Ofisi-ya-Makamu-wa-Rais-768x512.jpg" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=3152</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Tanzania]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Athari za Mabadiliko ya Tabianchi, Bahari, Baharini, Fedha ya mfumo wa ikolojia, Fedha za Uhifadhi, Huduma ya Mifumo ya Ikolojia, Huduma za Mazingira, Ikolojia, Kukabiliana na Mabadiliko ya Tabianchi, Mabadiliko ya Tabianchi, Maendeleo, Maendeleo Endelevu, Maendeleo ya Jamii, Majadiliano kuhusu Mabadiliko ya Tabianchi, Mashirika Yasiyo ya Kiserikali, Mazingira, Mfumo Ikolojia wa Baharini, Sayansi, Sayansi ya Hali ya Tabianchi, Sera ya Mabadiliko ya Tabianchi, Sera za Mazingira, Sera za tabianchi, Sheria, Sheria ya Mazingira, Siasa za Tabianchi, Takwimu, na  Teknolojia]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>DAR ES SALAAM, Tanzania — Mkutano wa 12 wa Nchi Wanachama wa Mkataba wa Nairobi (COP12), uliofanyika jijini Dar es Salaam kuanzia Oktoba 6 hadi 9, 2026 umekamilika huku nchi za ukanda wa Bahari ya Hindi Magharibi zikipewa jukumu la kugeuza ahadi za kulinda bahari kuwa vitendo, huku Tanzania ikitaka maamuzi yanayotekelezeka na Afrika Kusini ikisisitiza [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/10/09/cop12-yahitimishwa-kwa-wito-kwa-nchi-kutekeleza-ahadi-za-uhifadhi-kwa-vitendo/" data-wpel-link="internal">COP12 yahitimishwa kwa wito kwa nchi kutekeleza ahadi za uhifadhi kwa vitendo</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[DAR ES SALAAM, Tanzania — Mkutano wa 12 wa Nchi Wanachama wa Mkataba wa Nairobi (COP12), uliofanyika jijini Dar es Salaam kuanzia Oktoba 6 hadi 9, 2026 umekamilika huku nchi za ukanda wa Bahari ya Hindi Magharibi zikipewa jukumu la kugeuza ahadi za kulinda bahari kuwa vitendo, huku Tanzania ikitaka maamuzi yanayotekelezeka na Afrika Kusini ikisisitiza ushirikiano wa kikanda unaozaa matokeo katika ngazi za kitaifa. Mkutano huo ambao pia ni sehemu ya maadhimisho ya miaka 40 ya mkataba unaolenga kulinda mazingira ya Bahari ya Hindi Magharibi, uliwakutanisha nchi wanachama na wadau kujadili utekelezaji wa maamuzi yaliyopita, ufadhili wa uhifadhi na mikakati ya kulinda mazingira ya bahari na pwani pamoja na kutafuta fursa za kukuza uchumi endelevu wa buluu. Tanzania yataka maamuzi yenye matokeo Waziri wa Nchi, Ofisi ya Makamu wa Rais (Muungano na Mazingira), Hamad Masauni, alisisitiza wakati wa ufunguzi wa COP12 Oktoba 6 kuwa maamuzi ya mkutano yanapaswa kuendana na ukubwa wa changamoto zinazokabili mazingira ya bahari na kuwa na uwezo wa kutekelezwa. “Maamuzi tunayoyafanya hapa lazima yaendane na ukubwa wa changamoto zinazotukabili na yaweze kutekelezwa kwa vitendo,” alisema Masauni. Makamu wa Rais wa Tanzania, Deogratius Ndejembi akitembelea moja ya mabanda ya maonyesho katika Mkutano wa 12 wa Nchi Wanachama wa Mkataba wa Nairobi (COP12). Picha kwa hisani ya Ofisi ya Makamu wa Rais. Alitaja matarajio ya Tanzania kuwa ni kutathmini hali ya Bahari ya Hindi Magharibi, kuhakikisha maamuzi yanatekelezwa, kuimarisha ushirikiano wa kikanda na kushirikisha jamii, wakiwemo vijana. Msimamo huo ulifafanuliwa zaidi na Makamu wa Rais, Deogratius Ndejembi, aliyewasilisha&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/10/09/cop12-yahitimishwa-kwa-wito-kwa-nchi-kutekeleza-ahadi-za-uhifadhi-kwa-vitendo/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/10/09/cop12-yahitimishwa-kwa-wito-kwa-nchi-kutekeleza-ahadi-za-uhifadhi-kwa-vitendo/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Mbinu za jadi za kutumia moto zaweza kusaidia kuzuia majanga ya moto katika maeneo ya malisho Kenya</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/09/27/mbinu-za-jadi-za-kutumia-moto-zaweza-kusaidia-kuzuia-majanga-ya-moto-katika-maeneo-ya-malisho-nchini-kenya/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/09/27/mbinu-za-jadi-za-kutumia-moto-zaweza-kusaidia-kuzuia-majanga-ya-moto-katika-maeneo-ya-malisho-nchini-kenya/#respond</comments>
					<pubDate>27 Septemba 2026 00:00:55 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Linah Mwamachi]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/09/28131149/Foress-Conservator-TTC-Putting-out-Fire-Taita-Hills-Photo-Joel-Nderitu-768x512.jpeg" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=2958</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Kenya]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Bioanuai, Maarifa ya Jadi, Mazingira, Moto, Moto wa Misitu, Moto wa Porini, Sayansi, Sayansi ya Hali ya Tabianchi, Sayansi ya Uhifadhi wa Mazingira ya Kitropiki, na  Watu wa Jadi]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>TAITA-TAVETA, Kenya — Wakati mvua za El Niño zinatarajiwa, jamii katika maeneo ya malisho ya Mandhari ya Tsavo zinaangalia zaidi ya ongezeko la malisho na hatari ya mafuriko. Vilevile, mvua hizi zinaweza kuwa mafuta yanayochochea majanga ya moto wakati wa msimu unaofuata wa ukame. Kwa sasa, moto si jambo linalompa wasiwasi Jonathan Mshiri, mkulima, mfugaji na mwalimu [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/09/27/mbinu-za-jadi-za-kutumia-moto-zaweza-kusaidia-kuzuia-majanga-ya-moto-katika-maeneo-ya-malisho-nchini-kenya/" data-wpel-link="internal">Mbinu za jadi za kutumia moto zaweza kusaidia kuzuia majanga ya moto katika maeneo ya malisho Kenya</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[TAITA-TAVETA, Kenya — Wakati mvua za El Niño zinatarajiwa, jamii katika maeneo ya malisho ya Mandhari ya Tsavo zinaangalia zaidi ya ongezeko la malisho na hatari ya mafuriko. Vilevile, mvua hizi zinaweza kuwa mafuta yanayochochea majanga ya moto wakati wa msimu unaofuata wa ukame. Kwa sasa, moto si jambo linalompa wasiwasi Jonathan Mshiri, mkulima, mfugaji na mwalimu mstaafu, mwenye umri wa miaka 75. Mshiri anatazama mvua zinazotarajiwa kuwa nyingi na kuona nyasi mpya, malisho kwa wingi kwa mifugo na uhai ardhini. Moto ukiwaka katika Hifadhi ya Taifa ya Tsavo Magharibi mwezi Septemba, 2026. Picha na Linah Mwamachi, Mongabay. Mshiri anafahamu kuwa msimu mmoja hauishii kwenye mvua, kwa sababu nyasi zitamea, baadhi zitaliwa, na nyingine zitakauka, kisha upepo utaongezeka na jua kuwa kali zaidi. Kile kinachoonekana leo kama baraka huenda kikawa mafuta ya kesho ya kuchochea moto. “Niliona mababu zangu zamani, wakitazama angani, vipepeo, upepo unavyovuma, baridi au viwango vya joto, ishara za nyota na jinsi mwezi ulivyokaa na vingine vingi. Walisema hizi zilikuwa ishara zilizowajulisha kuwa mvua au kiangazi kilikuwa kinakaribia,” Mshiri alieleza Mongabay. Kwa vizazi vilivyopita, watu hawakusubiri moto mkubwa utokee ndipo waanze kutafakari la kufanya. Walichoma kwa kiwango kidogo katika mazingira yaliyofaa kwa wakati salama ili kuweza kudhibiti nyasi nyingi zilizokauka. “Tulifahamu wakati wa kuchoma, sehemu gani za kuchoma na kiasi gani cha kutiwa moto, kwa sababu tulifahamu madhumuni yake,” anakumbuka Mshiri. Mbuni akitembea katika eneo lililoungua moto katika Hifadhi ya Taifa ya Tsavo Magharibi. Picha na Linah Mwamachi, Mongabay. Anasema ishara zilizotambuliwa na mababu zake pamoja na hatua walizochukua zilisaidia kwa kiasi kikubwa kuzuia majanga kama yanayoshuhudiwa nyakati&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/09/27/mbinu-za-jadi-za-kutumia-moto-zaweza-kusaidia-kuzuia-majanga-ya-moto-katika-maeneo-ya-malisho-nchini-kenya/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/09/27/mbinu-za-jadi-za-kutumia-moto-zaweza-kusaidia-kuzuia-majanga-ya-moto-katika-maeneo-ya-malisho-nchini-kenya/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Kelele baharini: Vita vya jamii kulinda viumbe wa baharini vyapata msukumo wa kimataifa</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2026/07/14/kelele-baharini-vita-vya-jamii-kulinda-viumbe-wa-baharini-vyapata-msukumo-wa-kimataifa/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2026/07/14/kelele-baharini-vita-vya-jamii-kulinda-viumbe-wa-baharini-vyapata-msukumo-wa-kimataifa/#respond</comments>
					<pubDate>14 Julai 2026 18:14:27 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Ruth Keah]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Lynet]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2026/07/14175046/Omar-Shafi-akishona-nyavu-yake-yakuvulia-samaki-katika-eneo-la-Mtangawanda-kaunti-ya-LamuKenya.-Picha-na-Ruth-Keah.-2-768x512.jpg" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=2062</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, Kenya, na  Ulimwenguni]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Afya, Athari za Mabadiliko ya Tabianchi, Bahari, Baharini, Bioanuai, Bioanuai wa Baharini, Kukabiliana na Mabadiliko ya Tabianchi, Mabadiliko ya Tabianchi, Majadiliano kuhusu Mabadiliko ya Tabianchi, Mgogoro wa Binadamu na Wanyamapori, Samaki, Samaki wa Maji Chumvi, Sayansi, Sayansi ya Hali ya Tabianchi, Sayansi ya Uhifadhi wa Mazingira ya Kitropiki, Sehemu za Bioanuwai, Uchafuzi, Uchafuzi wa Maji, Uhifadhi wa Wanyamapori, Uokoaji wa Wanyamapori, Ustawi wa Wanyama, Utafiti, Uvuvi, Wanyama, na  Wanyama wa Baharini]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>Katika eneo la jeti, Mtangawanda, Kaunti ya Lamu, kwenye ufuo wa Bahari ya Hindi, mwendo wa saa sita mchana, Omar Shafi ameketi kwenye kivuli cha banda la wavuvi, akikarabati kwa makini nyavu yake ya kuvulia samaki. Ni shughuli ambayo anaifanya kila siku baada ya kutoka baharini kuvua samaki. Anapomaliza, yeye huiweka sehemu salama kwa ajili ya [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/07/14/kelele-baharini-vita-vya-jamii-kulinda-viumbe-wa-baharini-vyapata-msukumo-wa-kimataifa/" data-wpel-link="internal">Kelele baharini: Vita vya jamii kulinda viumbe wa baharini vyapata msukumo wa kimataifa</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[Katika eneo la jeti, Mtangawanda, Kaunti ya Lamu, kwenye ufuo wa Bahari ya Hindi, mwendo wa saa sita mchana, Omar Shafi ameketi kwenye kivuli cha banda la wavuvi, akikarabati kwa makini nyavu yake ya kuvulia samaki. Ni shughuli ambayo anaifanya kila siku baada ya kutoka baharini kuvua samaki. Anapomaliza, yeye huiweka sehemu salama kwa ajili ya uvuvi kesho yake. “Tangu nianze uvuvi miaka 40 sasa, nimekuwa nikitumia nyavu hizi za uzi kuvua samaki kwa sababu haziharibu mazingira ya bahari,” anasema Shafi. Omar Shafi akishona nyavu yake yakuvulia samaki katika eneo la Mtangawanda kaunti ya Lamu, Kenya. Picha na Ruth Keah, Mongabay. Kulingana naye, ujio wa zana mbalimbali za kuvulia samaki umeharibu mazingira ya bahari kiasi cha kwamba samaki na viumbe wengine baharini wamepungua sana. “Kuna zana nyingi ambazo wavuvi wanatumia, ambazo zinaharibu utulivu wa bahari. Hivyo husababisha baadhi ya viumbe baharini kupungua,” anasema. Vifaa vinavyosababisha kelele baharini ni kama meli kubwa za mizigo na abiria, boti za mwendo kasi, zana za kuvulia samaki kama trola, mitambo ya utafiti na uchimbaji na mitambo ya ujenzi wa miundombinu ya baharini. Vifaa hivi vimetajwa kusababisha kelele ambazo huathiri uwezo wa viumbe hao kuwasiliana, kusafiri na kusaka chakula. Kama anavyoeleza Shafi, nguva ni miongoni mwa wanyama baharini ambao alikuwa akikutana nao mara kwa mara alipoanza uvuvi hasa katika maeneo ya Manda na Dodori, kaunti ya Lamu. Lakini sasa imekuwa vigumu sana kwake kuwaona. Nguva bado yuko “Kwa maoni yangu, mnyama huyu nguva bado yuko, lakini kwa sababu bahari haina utulivu kutokana na kelele za vyombo vya uvuvi, nguva hukimbia, siwaoni tena,” anasema Omar. Taswira hiyo haielezwi na Shafi peke yake, bali pia&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2026/07/14/kelele-baharini-vita-vya-jamii-kulinda-viumbe-wa-baharini-vyapata-msukumo-wa-kimataifa/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2026/07/14/kelele-baharini-vita-vya-jamii-kulinda-viumbe-wa-baharini-vyapata-msukumo-wa-kimataifa/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
						<item>
					<title>Watafiti wagundua spishi mpya ya samaki wa killifish nchini Kenya</title>
					<link>https://swahili.mongabay.com/2025/03/27/watafiti-wagundua-spishi-mpya-ya-samaki-wa-killifish-nchini-kenya/</link>
					<comments>https://swahili.mongabay.com/2025/03/27/watafiti-wagundua-spishi-mpya-ya-samaki-wa-killifish-nchini-kenya/#respond</comments>
					<pubDate>27 Mechi 2025 08:06:35 +0000</pubDate>
											<dc:creator>
							<![CDATA[Gilbert Nakweya]]>
						</dc:creator>
										<author>
						<![CDATA[Joycebazira]]>
					</author>
							<category><![CDATA[Uncategorized]]></category>
										<enclosure url="https://imgs.mongabay.com/wp-content/uploads/sites/37/2025/08/22075924/Screenshot-2025-08-22-105844-768x475.png" type="image/jpeg" />
					<guid isPermaLink="false">https://swahili.mongabay.com/?p=209</guid>

					
											<locations>
							<![CDATA[Afrika, Afrika Mashariki, na  Kenya]]>
						</locations>
					
											<topic-tags>
							<![CDATA[Samaki, Sayansi, Spishi, Spishi Mpya, Ugunduzi wa Spishi, na  Utafiti]]>
						</topic-tags>
					
					
											<description>
							<![CDATA[<p>NAIROBI &#8211; Spishi mpya ya samaki wa killifish, inayojulikana kisayansi kama Nothobranchius sylvaticus, imeonekana katika mabwawa ya msimu ya Msitu wa kale wa Gongoni nchini Kenya, kwa mujibu wa utafiti mpya. Katika utafiti uliochapishwa mwezi huu kwenye jarida la Zootaxa, wanasayansi kutoka Canada, Ufaransa, Kenya na Afrika Kusini wanasema kuwa uhai wa spishi hiyo ya samaki uko [&#8230;]</p>
<p>The post <a href="https://swahili.mongabay.com/2025/03/27/watafiti-wagundua-spishi-mpya-ya-samaki-wa-killifish-nchini-kenya/" data-wpel-link="internal">Watafiti wagundua spishi mpya ya samaki wa killifish nchini Kenya</a> appeared first on <a href="https://swahili.mongabay.com" data-wpel-link="internal">Habari za uhifadhi</a>.</p>
]]>
						</description>
																					<content:encoded>
							<![CDATA[NAIROBI &#8211; Spishi mpya ya samaki wa killifish, inayojulikana kisayansi kama Nothobranchius sylvaticus, imeonekana katika mabwawa ya msimu ya Msitu wa kale wa Gongoni nchini Kenya, kwa mujibu wa utafiti mpya. Katika utafiti uliochapishwa mwezi huu kwenye jarida la Zootaxa, wanasayansi kutoka Canada, Ufaransa, Kenya na Afrika Kusini wanasema kuwa uhai wa spishi hiyo ya samaki uko hatarini kutokana na eneo lake la kuishi kuwa dogo na kupungua kwa kasi. Makazi hayo ni sehemu ya Mto wa msimu wa Mkurumudzi, ulioko pwani ya kusini-mashariki mwa Kenya. N. sylvaticus, jina la Kilatini lenye maana ya “anayehusiana na msitu,” ni samaki wa kwanza wa aina ya killifish anayestahilimi kuishi msituni, na sampuli yake ilichukuliwa kutoka Msitu wa Gongoni mwaka 2017 na 2018. Magamba yake ya bluu yanayomeremeta, alama nyekundu zilizo wazi kichwani, na mapezi yenye rangi angavu ndiyo yanayomtofautisha na spishi nyingine za Nothobranchius. Sampuli ya samaki huyo imehifadhiwa katika Makumbusho ya Taifa ya Kenya jijini Nairobi, na sampuli za kulinganisha zimehifadhiwa katika Makumbusho ya Kifalme ya Afrika ya Kati huko Tervuren, Ubelgiji. Kwa mujibu wa kiongozi wa utafiti huo, Profesa Dirk Bellstedt, mtaalamu mstaafu wa biokemia kutoka Chuo Kikuu cha Stellenbosch, Afrika Kusini, mwaka 2017 aliitwa na Quentin Luke, mtaalamu wa mimea kutoka Makumbusho ya Taifa ya Kenya na mshiriki mwenza wa utafiti, kusaidia kufuatilia mazingira karibu na mgodi wa Base Titanium ulioko Kaunti ya Kwale, karibu na mji wa Diani Beach, pwani ya Kenya. “Nimewahi kufanya utafiti kuhusu mimea ya misitu katika maeneo ya pwani ya Afrika Mashariki hadi Afrika Kusini, na&hellip;This article was originally published on <a href="https://swahili.mongabay.com/2025/03/27/watafiti-wagundua-spishi-mpya-ya-samaki-wa-killifish-nchini-kenya/" data-wpel-link="internal">Mongabay</a>]]>
						</content:encoded>
										<wfw:commentRss>https://swahili.mongabay.com/2025/03/27/watafiti-wagundua-spishi-mpya-ya-samaki-wa-killifish-nchini-kenya/feed/</wfw:commentRss>
					<slash:comments>0</slash:comments>
														</item>
			</channel>
</rss>