NAIROBI, Kenya — Kupungua kwa makundi mengi ya ndege wahamiaji ni ishara ya onyo kwamba mifumo ya ikolojia duniani kote inazidi kukabiliwa na shinikizo — na wataalamu wa uhifadhi wanasema wakati umefika kwa serikali kushirikiana na kuratibu juhudi zao kuvuka mipaka ya kitaifa.

Wawakilishi wa serikalini, mashirika ya uhifadhi, taasisi za fedha na wafadhili walikutanika Nairobi kuanzia tarehe 8 hadi 11 Septemba katika Global Flyways Summit, iliyoandaliwa na BirdLife International kwa kushirikiana na Nature Kenya. Lengo lilikuwa kushughulikia vitisho vinavyoongezeka kwa ndege wahamiaji na makazi wanayoyategemea.

BirdLife iliwasilisha toleo jipya la ripoti yake ya kila baada ya miaka minne ya “State of the World’s Birds,” ikiripoti kwamba asilimia 45 ya spishi za ndege wahamiaji zinapungua, huku takriban moja kati ya tisa ikiwa katika hatari ya kutoweka. Ndege wa ufukweni na ndege wa baharini walitambuliwa kuwa miongoni mwa makundi yanayopitia upungufu mkubwa zaidi.

Shirika hilo la uhifadhi lilibainisha kwamba visababishi vikuu ni upotevu wa makazi, kilimo, uwindaji, uchafuzi wa mazingira, na mabadiliko ya tabianchi.

Stuart Butchart, mtaalamu mkuu wa sayansi wa BirdLife International, alisema vitisho hivi haviwezi kushughulikiwa kwa ufanisi nchi moja moja. Ndege wahamiaji wanategemea mtandao wa makazi unaovuka nchi na mabara — ndege mmoja anaweza kuzaliana katika nchi moja, na hutumia maeneo yaliyo maelfu ya kilomita mbali nje ya msimu wa kuzaliana, akitegemea maeneo kadhaa ya kupumzika wakati wa safari zake za kila mwaka.

“Ndege wahamiaji ni walinzi wa mazingira, na kupungua kwao kunadhihirisha msongo unaokua kwenye mifumo ya asili inayotusaidia kuishi,” Butchart aliiambia mkutano huo. “Lakini sayansi iko wazi: uhifadhi unafanya kazi, na hatua zilizoratibiwa zinazuia kutoweka na kusaidia makundi kupona. Suluhisho lipo; kinachohitajika sasa ni utekelezaji katika kiwango cha njia nzima ya uhamiaji.”

Mwishoni mwa mkutano, zaidi ya mashirika 100 yalisaini Tamko la Nairobi Flyways, yakiahidi kuingiza uhifadhi wa njia za uhamiaji katika mipango ya maendeleo na fedha.

Benki ya Maendeleo ya Asia imejitolea kuhamasisha dola bilioni 3 katika muongo ujao ili kulinda angalau maeneo oevu 50 ya kipaumbele njia ya uhamiaji ya Asia Mashariki–Australasia (East Asian–Australasian Flyway), ikifaidisha mifumo ya ikolojia ambayo watu karibu milioni 200 wanategemea. Katika Amerika, Benki ya Maendeleo ya Amerika Kusini na Karibiani ilisema itakusanya kati ya dola bilioni 3 na bilioni 5 ifikapo mwaka 2050 ili kulinda maeneo ya nchi kavu na maeneo ya baharini zaidi ya 30. Benki ya Dunia na BirdLife nazo zinafanya kazi ya kuhamasisha mabilioni kadhaa ya dola kote Afrika, Ulaya, na Asia.

“Tuna nia kubwa sana kuhusu njia hizi za uhamiaji kwa sababu thamani ya kimataifa ya utalii wa kutazama ndege kama sehemu ya sekta ya utalii inafika dola bilioni 70,” Valerie Hickey, mkurugenzi wa mazingira wa Benki ya Dunia, alimwambia Mongabay katika mahojiano. “Tunataka kuhakikisha kwamba wanaume, wanawake na familia zinazoishi katika maeneo ambayo pia ni makazi ya baadhi ya ndege hawa wahamiaji wanaweza kunufaika na uchumi huo wa utalii.”

Hickey aliongeza kwamba Afrika hupokea asilimia 5 tu ya wageni wa kimataifa kwa sasa na inachangia chini ya asilimia 1 ya matumizi ya utalii duniani. “Tunafikiri inaweza kuwa zaidi, hasa katika utalii unaotegemea wanyamapori na asili. Na hilo linajumuisha watu wanaokuja kutumia fedha nyingi kutazama ndege.”

Martin Harper, Mkurugenzi Mtendaji wa BirdLife International, alisema ripoti mpya ya “State of the World’s Birds” ilionyesha ukubwa wa changamoto, lakini alitiwa moyo na ukweli kwamba zaidi ya mashirika 100 yalisaini Tamko la Nairobi Flyways.

“Inahitaji jumuiya kubwa ya kimataifa kutekeleza maono haya makubwa ya mtandao wa maeneo yaliyolindwa vizuri kando ya kila moja ya njia kuu za uhamiaji duniani, ili ndege wetu wahamiaji waweze kuruka huru bila madhara,” alimwambia Mongabay katika mahojiano. “Kwa hivyo onyesho hilo la kujitolea kutoka kwa mashirika mia moja, yanayowakilisha nchi mia moja, nadhani linaonyesha kwamba tunajenga harakati ambayo, kwa matumaini, itabadilisha hali.”

Harper pia alitaja kazi ambayo benki za maendeleo za kimataifa zinafanya kuhamasisha na kuelekeza uwekezaji katika kulinda njia za uhamiaji duniani kote. “Si lazima ziwe ahadi mpya, lakini tuliyosikia leo kulikuwa kuhusu maendeleo ambayo kila moja yao inafanya. Walikuwa wakizungumza kuhusu miradi halisi ambayo fedha zinahamishwa kwenda katika maeneo ili kuyabadilisha kwa ajili ya watu na kwa ajili ya asili.”

Harper alisema kuhusika kwa benki hizo za maendeleo kunaashiria mabadiliko muhimu — kutoka katika kuuchukulia uhifadhi wa ndege kama suala linalohusu mazingira pekee hadi kuingiza bioanuwai katika maamuzi ya kawaida ya kiuchumi na maendeleo.

Mkutano huo hatimaye ulisisitiza ujumbe mpana zaidi: kulinda ndege wahamiaji si suala la kuhifadhi spishi moja moja pekee. Hilo linahitaji hatua zilizoratibiwa kuvuka mipaka ili kulinda mifumo ya ikolojia inayounganishwa — mifumo inayosaidia wanyamapori, jamii, na uchumi kwa pamoja.

Picha ya bango: Bar-headed geese (Anser indicus) huhamia kati ya Mongolia na Asia ya Kati, na maeneo ya nje ya msimu wa kuzaliana nchini India na Bangladesh. Ingawa IUCN kwa sasa inachukulia spishi hii kuwa ya Wasiwasi Mdogo, BirdLife inabainisha kwamba idadi yake inapungua kwa kasi kutokana na uwindaji kupita kiasi, ukusanyaji wa mayai kwa kiwango kisichoweza kudumu, na upotevu wa makazi. Picha © Nejib Ahmed/Shutterstock.

Habari hii ilichapishwa kwa mara ya kwanza hapa mnamo tarehe 14/09/2026 kwa lugha ya Kiingereza.

Ndege 1,000,000 walisafirishwa kutoka Afrika hadi Asia katika kipindi cha miaka 15; chiriku waongoza orodha

Kutambua ushiriki

Lynet Contributing Editor, Swahili

Mada

IkolojiaKuzuia Kutoweka kwa SpishiMazingiraMfumo Ikolojia wa BahariniMifumo Ikolojia ya PwaniNdegeNdege wa BhariniSpishiSpishi zilizo Hatarini KutowekaSpishi Zilizo Hatarini SanaUhamishajiAfrikaAfrika MasharikiKenya

Tazama mada