Mataifa ulimwenguni kote yanajiandaa kwa tukio la El Niño ambalo linazidi kuonekana kuwa ya kihistoria; mifumo ya kisasa ya utabiri ikionyesha kuwa tukio la 2026-2027 huenda likawa na nguvu zaidi kuwahi kuripotiwa, na huenda likavunja rekodi kwa kiwango kikubwa na cha hatari.

Mashirika ya kimataifa, yakiwemo Shirika la Afya Duniani (WHO), Shirika la Hali ya Hewa Duniani (WMO) na Shirika la Umoja wa Mataifa la Mpango wa Chakula Duniani (WFP), yanazihimiza mataifa kujiandaa kwa hali mbaya ya hewa na athari zitakazofuata katika sekta za afya, chakula na nishati.

Tayari baadhi ya mataifa yanachukua hatua: Brazil imeajiri wazima moto wengi kupambana na moto wa misitu unaotarajiwa katika Amazon. Peru, iliyokumbwa na mvua kubwa, mafuriko na maporomoko ya ardhi katika matukio ya El Niño yaliyopita, imetangaza hali ya hatari katika 40% ya maeneo ya nchi hiyo. Sri Lanka imepanga kuwapatia maji watu karibu 72,000 katika wilaya saba zinazokabiliwa na ukame, na India inalenga wilaya 300 zinazokabiliwa na ukame, ikiimarisha mipango ya dharura ya kilimo na kuongeza mipango ya umwagiliaji. Umoja wa Afrika unatoa wito kwa nchi wanachama kuimarisha mifumo ya tahadhari za mapema ili kulinda “maisha, riziki na uchumi katika miezi ijayo.”

Hata hivyo, nchi nyingi hazijajiandaa: Shirika la Mpango wa Chakula Duniani (WFP) limetoa wito wa dharura wa $202 milioni kwa ajili ya Wito wa pamoja wa kuchukua hatua za mapema kukabiliana na El Niño ili kusaidia nchi 22 zilizo hatarini zaaidi kwa hatua za kujikinga na kupunguza athari.

Wataalamu wanaonya kwamba kadri mabadiliko ya tabianchi yanavyochochea matukio ya El Niño yanayozidi kuwa makali na ya mara kwa mara, maandalizi zaidi na bora yatahitajika. “Hatujajifunza vya kutosha kutokana na uzoefu wetu na matukio makali sana ya El Niño yaliyopita,” Lachlan McIver, mshauri wa afya katika Ofisi ya Pamoja ya Hali ya Hewa na Afya ya WHO-WMO, aliiambia Mongabay katika mahojiano. “Hilo linathibitishwa na magonjwa na vifo … vilivyorekodiwa katika matukio ya hivi karibuni.”

El Niño “inachangia utofauti wa hali ya hewa na hali mbaya ya hewa, na hii inafanya maisha na shughuli za binadamu katika sayari hii kuwa hatari zaidi,” Hans-Otto Pörtner, mwanabiolojia wa baharini katika Taasisi ya Alfred Wegener nchini Ujerumani na mwenyekiti mwenza wa zamani wa Jopo la Serikali Mbalimbali kuhusu Kundi la II la Kazi la Mabadiliko ya Tabianchi, aliiambia Mongabay katika mahojiano.

Je, matukio ya zamani yanaonyesha nini?

Tangu miaka ya 1980, kumekuwa na matukio matatu makali sana ya El Niño yanayojulikana kama “Super” El Niño: 1982-83; 1997-98; na 2015-16. Ingawa hakuna tukio lolote kati ya hayo lililofanana na jingine kwa upande wa athari, kila tukio kali sana la El Niño huathiri mifumo ya hali ya hewa, na kusababisha mawimbi ya joto, ukame mkali na mvua nyingi, mafuriko pamoja na moto wa nyika. El Niño huainishwa kuwa kali sana pale tofauti za joto katika uso wa bahari kwenye eneo la Kati la Bahari ya Pasifiki (linalojulikana kitaalamu kama eneo la Niño 3.4) linapozidi nyuzi joto 2°C (nyuzi joto 3.6°F) juu ya wastani wa muda mrefu, kiwango ambacho tukio la sasa lilifikia katikati ya mwezi wa Julai.

Bahari za dunia huhifadhi takriban  asilimia 90 ya nishati ya ziada ya joto iliyonaswa katika mfumo wa hali ya hewa wa Dunia kutokana na gesi chafuzi zinazotolewa na shughuli za binadamu; El Niño huachilia sehemu ya joto hilo katika angahewa, na kusababisha hali ya hewa kali na mara nyingi yenye madhara makubwa.

Kulingana na utabiri wa hivi karibuni wa kielelezo cha kompyuta uliofanywa tarehe 13 Agosti, kuna uwezekano wa asilimia 90 kwamba El Niño ya mwaka huu (ambayo huenda ikafikia kilele chake kati ya Novemba na Januari) itakuwa tukio lenye nguvu sana, huku kukiwa na uwezekano wa asilimia 69 kwamba itakuwa na nguvu inayoweza kuvuka viwango vya matukio yaliyopita. Utabiri huo “ni wa kutia wasiwasi mkubwa sana,” alisema Johan Rockström, mkurugenzi wa Taasisi ya Potsdam ya Utafiti wa Athari za Hali ya Hewa nchini Ujerumani, katika mahojiano na Mongabay: “Tayari tunaanza kuona athari za tukio hili kote duniani.”

Athari za awali zinajumuisha ukame katika Kusini-mashariki mwa Asia uliochelewesha uvunaji wa mpunga, huku baadhi ya maeneo nchini India bado yakisubiri mvua za msimu (mvua za monsuni). Ukame pia unatishia usafiri katika Mfereji wa Panama, na mvua imepungua nchini Kenya na Ethiopia.

Mabadiliko ya tabianchi yanayoongezeka kwa kasi kubwa na matukio makali zaidi ya El Niño “si jambo linalotokea wakati fulani siku za usoni, wala si jambo linalotokea mahali pa mbali,” alisema Rockström. “Yanatuathiri sote, iwe unaishi katika eneo tajiri la dunia ndani ya mji wa kisasa sana, au uko katika nchi maskini, vijijini.”

Ujumbe unaotoka kwa wataalamu uko wazi kabisa: Mataifa, jamii na makazi yanahitaji kujiandaa kwa hali ya hewa isiyotabirika, kali, na inayoweza kuwa hatari katika miezi ijayo.

Mifumo ya chakula iko chini ya shinikizo

Ili kuona kinachotokea katika dunia ambayo haijajiandaa, mtu anahitaji tu kutazama nyuma hadi miaka ya 1877-1878, kabla ya kuwepo kwa kumbukumbu rasmi, wakati moja ya matukio ya El Niño yenye nguvu zaidi kuwahi kurekodiwa ilisababisha wimbi kubwa la ukame uliopelekea baa la njaa kote bara Asia, Afrika na Amerika Kusini. Inakadiriwa kuwa watu milioni 50 walifariki.

Kwa bahati nzuri kwa watu leo, El Niño hiyo iligonga ulimwengu tofauti sana: Hakukuwa na mifumo ya onyo la mapema wala muda wa kutosha wa kujiandaa. Leo, El Niño inatabirika kabisa na onyo la kwanza la WMO la tukio linalowezekana kuwa kali zaidi mnamo Mei.

Fiona Clare Williamson, mwanahistoria katika Chuo Kikuu cha Usimamizi cha Singapore ambaye anasomea athari za El Niño, aliiambia Mongabay kwamba tukio kali la El Niño la 1877-78 liliikumba Asia, hasa kutokana na kushindwa kwa mazao, uliosababisha “athari kubwa” kama vile uhaba wa maji na uchafuzi wa mazingira.

“Wakati huo, hali ya kustahimili ilikuwa duni. Leo, tuna mifumo bora zaidi, hasa katika nchi zilizoendelea, ya kushughulikia mambo haya,” aliongeza. “Lakini katika nchi zinazoendelea na maeneo ya vijijini, bado utakutana na matatizo mengi yaleyale.”

Upatikanaji wa chakula unasalia kuwa suala kuu la kutia wasiwasi. Shirika la Umoja wa Mataifa la Mpango wa Chakula Duniani (WFP) linaonya kuwa tukio la mwaka 2026-27 linaweza kusababisha watu milioni 49 kukabiliwa na uhaba mkubwa wa chakula katika nchi 45, huku maeneo ya Kusini mwa Afrika na Amerika ya Kati yakitarajiwa kuathirika zaidi.

Muongo mmoja uliopita, tukio la El Niño la mwaka 2015-16 liliathiri takriban watu milioni 60 ambao tayari walikuwa wakikabiliwa na uhaba wa chakula. Takriban watu milioni 36 katika maeneo ya Afrika Mashariki na Kusini mwa Afrika waliathiriwa na ukame wa muda mrefu ulioharibu mazao na kusababisha vifo vya mifugo.

Ukame huo ulisababisha athari nyingine zinazohusiana na maji; viwango vya chini vya maji katika mito vilipunguza uzalishaji wa umeme unaotokana na nguvu za maji nchini Malawi, Zimbabwe na Zambia, na kusababisha mgogoro wa kitaifa katika nchi kadhaa. Ukame uliovunja rekodi katika Jumuiya ya Ulaya katika majira haya ya joto tayari umesababisha kufungwa kwa mitambo ya nishati ya nyuklia.

Tafadzwanashe Mabhaudhi ni profesa wa masuala ya mabadiliko ya tabianchi, mifumo ya chakula na afya katika taasisi ya London School of Hygiene and Tropical Medicine, anasisitiza funzo muhimu: Matukio ya El Niño hayaleti njaa pekee, bali “athari zake huenea hadi katika nishati, usalama wa maji, afya ya binadamu na mazingira,” alisema katika mahojiano na Mongabay.

Athari kubwa za muda mrefu kiafya na kiuchumi

Matukio ya El Niño kali huwa na athari za papo hapo na za muda mrefu kwa afya ya binadamu kutokana na mawimbi ya joto na hali nyingine kali za hewa, uchafuzi wa hewa unaosababishwa na moto wa nyika, utapiamlo unaotokana na ukame, pamoja na ukosefu wa maji safi; Benjamin Horton, Mkuu wa Shule ya Nishati na Mazingira katika Chuo Kikuu cha Jiji la Hong Kong (City University of Hong Kong), alisema katika mahojiano na Mongabay.

Ingawa vifo vya hivi karibuni vimekuwa vichache sana ikilinganishwa na tukio la miaka ya 1877-78, tukio la El Niño la miaka ya 1982-83 ilisababisha moja kwa moja vifo vinavyokadiriwa kufikia 2,000; tukio la miaka ya 1997-98 lilisababisha vifo vya takriban watu 23,000; na tukio la miaka ya 2015-16 lilisababisha vifo vya zaidi ya watu 7,000. Takwimu hizi hazijumuishi mateso ya mamilioni ya watu walioambukizwa magonjwa, waliokumbwa na uhaba wa chakula na maji, au waliopoteza makazi na njia zao za kujipatia kipato.

Mabadiliko makubwa katika viwango vya mvua yanaweza kuchochea kuenea kwa magonjwa. Mvua nyingi zilizozidi wastani katika baadhi ya maeneo wakati wa tukio la 2015-16 zilihusishwa na ongezeko la magonjwa ya tauni, homa ya Bonde la Ufa (Rift Valley fever), na maambukizi ya virusi vya Hanta; huku magonjwa ya chikungunya na homa ya dengue yakijitokeza katika maeneo yaliyokumbwa na joto kali na ukame, alisema Assaf Anyamba, mwanasayansi mkuu katika Kituo cha NASA cha Goddard cha Safari za Anga na profesa katika Chuo Kikuu cha Maryland, Baltimore County, nchini Marekani, katika mahojiano na Mongabay.

Tukio la sasa la El Niño pia linaibua wasiwasi kuhusu magonjwa yanayochochewa na mabadiliko ya tabianchi, kama vile milipuko ya kipindupindu, homa ya manjano, dengue, na malaria, kulingana na Francisco Luquero, mkuu wa kitengo cha Milipuko Mikubwa ya Magonjwa katika shirika la Gavi.

“Hatari kubwa zaidi zinawezekana pale ambapo mvua kubwa, mafuriko, ukame au kuhama kwa watu kunapokutana na maambukizi ya magonjwa yaliyopo,” Luquero aliandika katika barua pepe kwa Mongabay. Tukio la El Niño lenye nguvu sana linaweza pia kuongeza hitaji la majibu ya dharura ya chanjo, aliongeza, akiweka mzigo kwenye akiba ya chanjo duniani.

“Kwa maradhi ya kipindupindu, hii inaweza kuweka shinikizo la ziada kwenye usambazaji wa chanjo duniani ambao tayari umepunguzwa na kuongeza rasilimali zinazohitajika ili kukabiliana na milipuko kwa ufanisi,” alisema. Inawezekana pia kwamba usumbufu unaosababishwa na El Niño unaweza kutatiza mwitikio kwa mlipuko wa ebola unaokaribia viwango vya rekodi unaokumba Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.

Hofu nyingine ni joto kali linaloathiri miji isiyojiandaa yenye idadi ya watu walio katika mazingira magumu: Joto la dunia lililoongezeka kutokana na mabadiliko ya hali ya hewa, pamoja na athari za joto la mijini, pamoja na hali ya joto kali ya El Niño inaweza kuongeza uwezekano wa mawimbi hatari sana ya joto.

Athari nyingi kati ya hizi huendelea kuwepo muda mrefu baada ya El Niño kupungua nguvu. Mapema mwaka huu, Horton na timu yake walichapisha utafiti katika jarida iliyoonyesha kuwa athari za kiafya za matukio ya El Niño ya miaka ya 1982-83 na 1997-98 ziliendelea kwa miaka mingi baadaye, na hivyo kupunguza umri wa kuishi katika nchi zilizoathirika.

“Athari za tukio kubwa la El Niño kwenye umri wa kuishi zinaweza kudumu kwa zaidi ya muongo mmoja,” alisema Horton. Timu yake iliandika kuwa kuongezeka kwa ukali wa matukio ya El Niño kunawakilisha “tishio ambalo halizingatiwi kwa uzito unaostahili na lenye athari za kudumu kwa afya ya binadamu na uthabiti wa kijamii na kiuchumi.”

Athari hizi za kiafya zinazodumu pia huchangia katika athari za kiuchumi zinazoendelea. Katika ripoti ya mwaka 2023, Christopher Callahan, mwanasayansi wa masuala ya hali ya hewa kutoka Chuo Kikuu cha Indiana, alikadiria kuwa tukio la El Niño la miaka ya 1982-83 lilisababisha hasara ya $4.1 trilioni, na lile la miaka ya 1997-98 lilisababisha hasara ya $5.7 trilioni. Uchambuzi mwingine ulikadiria hasara ya $3.9 trilioni iliyohusishwa na tukio kali sana la El Niño la miaka ya 2015-16.

Kupungua kwa ukuaji wa uchumi pia huendelea baada ya tukio, Callahan aliiambia Mongabay katika mahojiano, na kunaweza kuhusishwa na hali mbaya ya hewa inayochochewa na El Niño ambayo huharibu miundombinu muhimu, huvuruga kilimo na uvuvi, na kuharibu afya ya umma ya muda mrefu.

Wataalamu wanaonya kuhusu athari zinazoweza kuenea kwa minyororo ya usambazaji wa mchele, sukari, kahawa na kakao kutokana na El Niño ya sasa. Hilo linaweza kusababisha mshtuko wa bei duniani, na kuwaathiri wakulima, wafanyabiashara wa kati na watumiaji.

“Nadharia yetu ni kwamba shinikizo hizi zote tofauti kwa watu na uchumi wao hazirejeshwi mara moja na huwa zinasababisha kupungua huku kwa muda mrefu,” Callahan alisema katika mahojiano ya Mongabay. “Inaonyesha kwamba matukio haya si mshtuko wa mara moja tu.”

Wataalamu pia wanabainisha kuwa athari za El Niño hazitokei patupu: Katika kipindi cha 2026-27, zitaongezea shinikizo bei ambazo tayari ziko juu na changamoto zinazosababishwa na uhaba wa mbolea za viwandani na mafuta kutokana na vita vya Marekani na Israel dhidi ya Iran, uhaba wa nafaka uliosababishwa na vita kati ya Ukraine na Urusi, pamoja na karibu kukomeshwa kabisa kwa fedha za misaada kutoka Marekani na kupunguzwa kwa kiasi kikubwa kwa fedha za programu za maendeleo za Jumuiya ya Ulaya.

Mifumo ya ikolojia iliyo hatarini

Mbali na athari zake kwa binadamu, ambazo mara nyingi ndizo hutawala vichwa vya habari, El Niño inayotokea katika sayari inayozidi kupata joto, pia inaleta tishio linaloongezeka kwa mifumo ikolojia. El Niño ya 1982-83 ilisababisha upaukaji mkubwa wa matumbawe katika sehemu za Bahari ya Pasifiki, na tukio la kwanza la upaukaji wa matumbawe lilitokea mwaka 1997-98 na lilisababisha vifo vya 15-20% ya matumbawe duniani.

“Hilo lilionyeshwa kwa usahihi wakati huo kama janga la ikolojia,” Rockström alisema. El Niño pia ilihusishwa na tukio la upaukaji duniani mnamo mwaka 2015-16 ambalo lilisukuma 75% ya miamba ya kitropiki juu ya kizingiti cha upaukaji. Tukio la El Niño la 2023-24 linachukuliwa kuwa kubwa na kali zaidi kuwahi kurekodiwa. Miamba haijapata muda wa kupona tangu wakati huo, kuna uwezekano wa tukio la 2026-27 kusababisha upaukaji mkubwa tena.

“Hatupo mbali sana kupoteza mfumo wa ikolojia wa baharini wenye utajiri mkubwa zaidi duniani kutokana na matukio haya ya kupauka kwa matumbawe kwa wingi, yaliyochochewa na shughuli za binadamu na kusababishwa na matukio ya El Niño,” alisema Rockström. “Hii ni sehemu ya tatizo lilelile la asili, yaani, tunaongeza wastani wa joto la uso wa dunia.”

Uharibifu wa miamba ya matumbawe huleta madhara ya mnyororo kwa viumbe wa baharini, usalama wa chakula, ulinzi wa maeneo ya pwani, na uchumi wa wenyeji unaotegemea utalii na uvuvi. “Ni tatizo kubwa la kiikolojia, kiuchumi, na kibinadamu pale miamba ya matumbawe inapokumbwa na vifo vingi,” alisema Helen Fox, Mkurugenzi wa Sayansi ya Uhifadhi katika shirika la Coral Reef Alliance, katika mahojiano na Mongabay.

Wataalamu wa uhifadhi pia wanaonya kuwa hali ya sasa ya El Niño inaleta tishio kubwa kwa mifumo ya ikolojia ya nchi kavu inayokabiliwa na vitisho vikali na uharibifu. Kwa mfano, tukio la El Niño la mwaka 2023-24 lilisababisha mojawapo ya ukame mkali zaidi katika eneo la ikolojia la Amazon, na kuchochea moto ulioteketeza mamilioni ya hekta za msitu wa mvua na kuleta madhara makubwa kwa wanyamapori.

“Matukio makali zaidi ya El Niño yanayosababisha ukame mkali yanaisukuma Amazon kuelekea hatua ya mabadiliko makubwa, kutoka msitu wa mvua hadi savanna,” alisema Carlos Nobre, mwanasayansi mashuhuri wa hali ya hewa nchini Brazil kutoka Chuo Kikuu cha São Paulo, katika mahojiano na shirika la Mongabay. Anatarajia kuwa El Niño hii itasababisha ukame na moto zaidi.

Utafiti unaonyesha kuwa ukame unaosababishwa na El Niño hausababishi tu vifo vya miti, bali pia una athari ya kudumu kwa mifumo ya ikolojia ya misitu kwa miaka kadhaa, ukisababisha msongo na kuhitaji muda kwa misitu hiyo kupona. Aidha, unaweza kugeuza misitu ya tropiki kwa muda kutoka kuwa hifadhi kaboni na kuwa vyanzo vya kaboni, jambo linalozidisha mabadiliko ya tabianchi.

Umoja wa Mataifa unabainisha kuwa ufadhili wa kimataifa wa kulinda mifumo ya ikolojia duniani dhidi ya matukio makali ya tabianchi bado uko chini sana kuliko kiwango kinachohitajika.

Mafunzo kutokana na yaliyopita

Kuchambua na kuelewa athari za kiafya na kiuchumi zilizosababishwa na matukio makali sana ya awali ya El Niño yaliyopita ni jambo muhimu katika mchakato endelevu wa kujifunza na kuimarisha uwezo wa binadamu wa kukabiliana na hali hiyo. Wataalamu wanasisitiza kuwa athari hizo zinaweza kushughulikiwa kwa mafanikio iwapo kutakuwa na maandalizi sahihi.

“Tukio lijalo la El Niño linatabiriwa kuwa kali zaidi,” alisema McIver, kutoka Ofisi ya Pamoja ya Hali ya Hewa na Afya ya WHO na WMO. “Hivyo, tunahitaji kutarajia na kujiandaa kadiri ya uwezo wetu ili kukabiliana na baadhi ya athari mbaya zaidi za kiafya ambazo matukio makali ya awali ya El Niño yamesababisha.”

Kimsingi, hakuna mtu anayepaswa kufa kutokana na wimbi la joto, alisema Jan Semenza, mtaalamu wa afya ya umma katika Chuo Kikuu cha Umeå cha Sweden. Hilo “linaweza kuzuiwa kabisa ikiwa utafanya jambo sahihi,” alisema. Hii inajumuisha mipango ya utekelezaji wa afya ya joto ya jamii inayolenga wale walio katika hatari kubwa, huku pia ikibadilisha miundombinu ya mijini ili kupunguza halijoto. Inajulikana kuwa wazee, hasa wanawake, watu waliotengwa kijamii, na wafanyakazi wanaofanya kazi za nje ni miongoni mwa walio katika hatari kubwa, na hapo ndipo huduma za kijamii na matibabu zinahitaji kuzingatia.

Athari nyingine za kiafya, kama vile magonjwa, zinaweza pia kupunguzwa, Luquero aliongeza. “Kiwango ambacho jamii zinaathiriwa hutegemea sana kiwango chao cha utayari, ustahimilivu, na upatikanaji wa hatua madhubuti ya afya ya umma,” Luquero aliandika. “Nchi zinapaswa pia kutambua maeneo yaliyo katika hatari kubwa na kuimarisha huduma za maji, usafi wa mazingira na usafi binafsi kabla ya hali mbaya ya hewa kutokea.”

Wataalamu wanasisitiza umuhimu wa kusaidia jamii zilizo katika hatari, kubuni mifumo ya tahadhari ya mapema, kuimarisha uwezo wa maabara za matibabu, na kuunda timu za kukabiliana na hali hiyo kadiri El Niño inavyosonga mbele. Hatua za kudhibiti mbu na kuweka akiba ya chanjo pia zinahitajika katika maeneo yaliyo hatarini.

Mabhaudhi, profesa wa mabadiliko ya tabianchi, alibainisha kuwa nchi za Kiafrika zimejifunza kukabiliana na ukame kutokana na matukio ya zamani, na zinafanya kazi ili kuimarisha umwagiliaji wa mashamba, kubadili mazao yanayostahimili ukame, na kutoa msaada kwa wakulima. Hata hivyo, aliongeza, maandalizi bado yanahitaji kuzingatia hatari kubwa kwa usalama wa nishati na maji.

“Kila mtu anazingatia maji na ukame na kufikiria kuhusu chakula na kilimo, lakini [El Niño] ina athari kubwa zaidi kwenye nishati, mazingira, na afya,” alisema. “Kwa hakika, unataka mwitikio jumuishi wa sekta tofauti unaozingatia utayari wa sekta hizo zote.”

Kwa Rockström, uwezekano wa kutokea kwa matukio yenye nguvu zaidi ya El Niño sio tu wito wa dharura wa kujiandaa, bali pia ni wito wa kushughulikia kwa haraka suala la mabadiliko ya tabianchi.

“Ujumbe ambao tukio la El Niño la mwaka huu unapaswa kuufikisha kwa uwazi kabisa kwa kila kiongozi wa kisiasa ni kwamba tumefikia mwisho wa mfumo wa uchumi wa dunia unaotegemea nishati ya visukuku,” alisema. “Chukua mwaka huu wa El Niño kama onyo na kielelezo cha hali ya dunia tunayoelekea, si baada ya miaka 100 au 50 ijayo, bali katika kipindi cha miaka 10 ijayo. [Bila kuchukua hatua] hali itaendelea kuwa mbaya zaidi.”

Picha ya bango: Mwanamume wa jamii ya kiasili anatembea kwenye mkondo uliokauka wa Mto Angat nchini Ufilipino. Kupanda kwa halijoto na El Niño kumeathiri kiwango cha maji katika Bwawa la Angat, ambalo hutoa maji kwa jiji kuu la Manila. Picha na Gigie Cruz/Shindano la Picha la Joto Kali la GHHIN-EJN la 2025.

Habari hii ilichapishwa kwa mara ya kwanza hapa mnamo tarehe 23/08/2026.

Kutambua ushiriki

Lynet Mhariri

Ali Manzu Translator

Mada

AfyaAthari za Mabadiliko ya TabianchiChakulaElimu ya MazingiraHalijotoHuduma za MazingiraMafurikoMagonjwaMajiMaji ya kunywaMazaoMazingiraOngezeko la Joto DunianiUhamishajiUkameupatikanaji wa chakulaUtawalaAfrikaAmazonAmerika ya KaskaziniAmerika ya KatiAmerika ya KusiniAsiaEthiopiaIndiaSri LankaUkraineUlayaUlimwenguniUrusi

Tazama mada