- Idadi ya tembo ilishuka kutoka takriban 134,000 mwaka 2005/2006hadi 46,408 mwaka 2014.
- Ingawa idadi ya tembo imeongezeka, bado haijafikia viwango vya kihistoria.
- Zitengwe fedha kwa ajili ya kuendelea kufanya ufuatiliaji wa karibu.
Idadi ya tembo nchini Tanzania sasa ni takriban asilimia 49.6 ya waliokuwepo mwaka 2005/2006, wakati idadi yao ilikuwa 134,588.
Takwimu hizo zimetolewa na Ripoti ya Sensa ya Taifa ya Wanyamapori ya mwaka 2024/2025. Zoezi hili lilifanywa na Taasisi ya Utafiti wa Wanyamapori Tanzania (TAWIRI) kwa kushirikiana na Wizara ya Maliasili na Utalii kwa lengo la kubaini idadi, mtawanyiko, mwenendo na hali ya ustawi wa wanyamapori nchini.
Ripoti ya sensa hiyo iliyofanyika kuanzia Septemba 2024 hadi Oktoba 2025 ilikabidhiwa kwa Rais wa Tanzania Samia Suluhu Hassan katika hafla iliyofanyika katika Ikulu jijini Dar es Salaam.
Matokeo ya sensa hiyo yalitangazwa jijini Arusha na Mkurugenzi Mkuu wa TAWIRI, Dkt Eblate Mjingo, katika hafla iliyohudhuriwa na wadau mbalimbali wa uhifadhi. Mgeni rasmi alikuwa Waziri wa Maliasili na Utalii, Dkt Ashatu Kijaji, aliyemwakilisha Rais Samia Suluhu Hassan.
Kwa mujibu wa ripoti hiyo, idadi ya tembo iliyopatikana mwaka 2024/2025, ambayo ni 66,714, ni asilimia 49.6 ya tembo 134,588 waliokuwepo mwaka 2005/2006.
Mkurugenzi wa Utafiti wa TAWIRI Julius Keyyu alisema kuwa idadi ya tembo nchini ilishuka kutoka takriban tembo 134,000 waliokuwepo mwaka 2005/2006 hadi 46,408 mwaka 2014 kutokana na kuenea kwa ujangili unaolenga pembe za ndovu.
Hata hivyo, alisema kuwa hatua mahsusi zilizochukuliwa na serikali, ikiwa ni pamoja na kupambana na ujangili na kuimarisha usimamizi wa hifadhi, zilisaidia idadi ya tembo kuanza kuongezeka tena.
Aidha, Keyyu alibainisha kuwa ingawa idadi ya tembo imeongezeka, bado haijafikia viwango vya kihistoria. Aliongeza kuwa migogoro kati ya binadamu na tembo kwa kiasi kikubwa husababishwa na kuongezeka kwa shughuli za binadamu katika makazi ya wanyamapori.
Kudhibiti ujangili
Akizungumza jijini Arusha, Waziri wa Maliasili na Utalii Ashatu Kijaji alisema kuwa ongezeko la idadi ya tembo katika kipindi cha miaka kumi iliyopita limetokana na hatua za makusudi zilizochukuliwa na serikali tangu mwaka 2015 za kudhibiti ujangili na kuimarisha usimamizi wa wanyamapori.
Alisema mafanikio hayo pia yanaonyesha ufanisi wa mikakati ya uhifadhi iliyotekelezwa kwa ushirikiano na wadau mbalimbali.
Waziri Kijaji alisema kwa sasa Tanzania inashika nafasi ya tatu barani Afrika kwa kuwa na idadi kubwa ya tembo, ikitanguliwa na Botswana, iliyo na takriban tembo 130,000, na Zimbabwe yenye takriban tembo 100,000.
Wakati huohuo, ripoti hiyo inaonyesha kuwa idadi ya swala twiga imepungua kutokana na sababu mbalimbali. Sababu hizo ni pamoja na uharibifu na upotevu wa maeneo ya makazi unaotokana na shughuli za kibinadamu, uwindaji haramu kwa ajili ya kitoweo, kupotea kwa uoto wa asili kunakochangiwa na mabadiliko ya tabianchi, pamoja na kupotea kwa mapito yao.
Swala twiga (gerenuk) hupatikana katika ukanda wa kaskazini mwa Tanzania pekee, ikiwemo Mkomazi na eneo la Lake Natron–West Kilimanjaro.
Ili kukabiliana na upungufu wa spishi zilizoonesha kupungua, ripoti hiyo inapendekeza kuwe na mpango maalum wa usimamizi wa spishi (Species Management Plan) ili kurejesha idadi ya spishi hizo kabla hazijatoweka.
“Serikali, kwa kushirikiana na wadau, itenge fedha kwa ajili ya kuendelea kufanya ufuatiliaji wa karibu,” ilipendekeza ripoti hiyo.
Changamoto zilizobainika
Sensa imebaini uwepo wa viashiria hatarishi katika maeneo mbalimbali yenye wanyamapori, viashiria vinavyoweza kuathiri ustawi wa mifumo ya ikolojia, wanyamapori na maendeleo ya utalii.
“Uwepo wa mifugo kwa wingi, sambamba na makazi ya binadamu yaliyoambatana na shughuli za kilimo pembezoni/ndani ya maeneo hifadhiwa; kilimo, ufugaji na makazi vimeendelea kuongezeka mwaka hadi mwaka. Changamoto hizi ndizo sababu kuu za migongano kati ya binadamu na wanyamapori,” ilieleza ripoti hiyo.
Picha ya bango: Tembo katika hifadhi ya taifa nchini Tanzania. Picha kwa hisani ya Wild Survivors.
Kutambua ushiriki
