- Mahakama Kuu Kanda ya Mbeya imekubali rufaa ya Yegela Nchola, ikafuta hukumu ya miaka 20 jela kwa kosa la kumiliki vipande 10 vya meno ya tembo vyenye thamani ya $60,000.
- Jaji Musa Pomo ameamuru kesi hiyo isikilizwe upya mbele ya mahakama yenye mamlaka baada ya kubaini dosari katika mwenendo wa kesi ya awali.
- Mahakama ilieleza kuwa kumbukumbu za kesi hazikuonyesha ridhaa ya Mkurugenzi wa Mashtaka (DPP) na cheti cha mamlaka, nyaraka muhimu zinazotakiwa kisheria kwa kesi za uhujumu uchumi.
- Licha ya hukumu kufutwa, Nchola ataendelea kubaki mahabusu akisubiri kuanza kwa usikilizwaji mpya wa kesi hiyo kwa mujibu wa sheria.
DAR-ES-SALAAM, Tanzania — Mahakama Kuu Kanda ya Mbeya imekubali rufaa ya Yegela Nchola na kubatilisha hukumu ya kutiwa hatiani na kifungo cha miaka 20 jela kwa kosa la kumiliki nyara za Serikali kinyume cha sheria.
Mahakama hiyo pia mbele ya Jaji Musa Pomo imeamuru kesi hiyo isikilizwe upya mbele ya mahakama yenye mamlaka.
Awali, Mahakama ya Wilaya ya Songwe ilimhukumu mshtakiwa baada ya kutiwa hatiani kwa kukutwa na vipande 10 vya meno ya tembo vyenye thamani ya $60,000 bila kibali halali. Upande wa mashtaka uliita mashahidi sita na kuwasilisha vielelezo mbalimbali, huku mshtakiwa akikana mashtaka na kudai alikamatwa kimakosa alipokuwa amekwenda kununua mahindi na hakuwa na shahidi.
Mamlaka ya mahakama
Katika rufaa yake, Nchola alijiwakilisha mwenyewe, alipinga hukumu hiyo akidai miongoni mwa mambo mengine kuwa Mahakama ya Wilaya haikuwa na mamlaka ya kusikiliza shauri hilo kwa kuwa kumbukumbu za kesi hazikuonyesha kuwepo kwa hati ya idhini ya Mkurugenzi wa Mashtaka (DPP) pamoja na cheti cha mamlaka vinavyotakiwa kisheria katika makosa ya uhujumu uchumi.
Katika kuunga mkono rufaa yake, mrufani alidai kuwa upande wa mashtaka ulishindwa kuthibitisha shtaka dhidi yake pasipo kuacha shaka yoyote ya msingi. Alidai kuwa ushahidi wa shahidi wa kwanza wa upande wa mashtaka (PW1) kuhusu uthamini wa nyara za Serikali haukuwa wa kuaminika.
Pia alidai kuwa mlolongo wa utunzaji wa vielelezo haukuthibitishwa kwa sababu shahidi muhimu hakuitwa kutoa ushahidi. Aidha alidai kuwa mashahidi wa upande wa mashtaka walishindwa kuvitambua ipasavyo vielelezo walipokuwa wakitoa ushahidi mahakamani.
Uhalali wa vielelezo
Aliongeza kuwa hata mahakama ya mwanzo ilionyesha mashaka kuhusu uhalali wa vielelezo na mlolongo wa utunzaji wake.
Kwa msingi huo, alidai kuwa hukumu ya kutiwa hatiani haikuwa salama na akaiomba Mahakama iruhusu rufaa, ifute hukumu ya kutiwa hatiani na iondoe adhabu. Akipinga rufaa hiyo, Wakili wa Serikali Mario Ngairo alidai kuwa Mahakama ya Mwanzo ilikuwa na mamlaka ya kisheria ya kusikiliza shauri hilo.
Alidai kuwa ingawa kosa hilo limeanzishwa chini ya vifungu husika vya Sheria ya Uhifadhi wa Wanyamapori, Sura ya 283 (Toleo Lililorekebishwa la mwaka 2023), pia ni kosa la uhujumu uchumi kwa mujibu wa aya ya 14 ya Jedwali la Kwanza la Sheria ya Kudhibiti Makosa ya Uhujumu Uchumi na Uhalifu wa Kupangwa, Sura ya 200 (Toleo Lililorekebishwa la mwaka 2023).
Aliongeza kuwa ili kuipa mahakama mamlaka ya kusikiliza kesi hiyo, cheti na ridhaa vinavyotakiwa kisheria vilikuwa vimewasilishwa mahakamani kabla ya kesi kuanza.
Utetezi wa mrufani
Wakili wa Serikali Ngairo alidai kuwa Mahakama ya Mwanzo ilizingatia na kutathmini utetezi wa mrufani kabla ya kuamua kuutupilia mbali. Baada ya kuchambua kwa makini hoja za pande zote mbili pamoja na kumbukumbu za kesi kutoka Mahakama ya Mwanzo, Mahakama iliona kuwa suala kuu la kuamua ni iwapo rufaa hiyo ina msingi wa kisheria.
Mahakama ilianza kwa kuchunguza hoja ya kwanza ya rufaa, ambayo ilidai kuwa Hakimu wa Mahakama ya Mwanzo alikosea kisheria na kimazingira kwa kuendesha na kuamua kesi hiyo ilhali hakuwa na mamlaka ya kisheria.
Mahakama ilibainisha kuwa ni kanuni ya msingi kwamba bila ridhaa ya Mkurugenzi wa Mashtaka (DPP), kesi yoyote ya kosa la uhujumu uchumi haiwezi kuanza kusikilizwa katika Mahakama za chini.
Ridhaa ya DPP
Kwa maneno mengine, kila kesi ya uhujumu uchumi chini ya Sheria ya EOCCA lazima itanguliwe na ridhaa ya DPP kwa mujibu wa Kifungu cha 26(1) cha Sheria hiyo.
Jaji Pomo alisema kuwa ingawa upande wa Jamhuri uliambatanisha nyaraka hizo wakati wa usikilizwaji wa rufaa, nyaraka hizo hazikuwa sehemu ya kumbukumbu za kesi katika Mahakama ya Mwanzo.
Alisisitiza kuwa hoja za mawakili si ushahidi na kwamba Mahakama ya Rufaa ilipaswa kuamua kwa kuzingatia kumbukumbu rasmi zilizokuwapo mahakamani.
Kutokana na dosari hiyo, Mahakama Kuu ilishindwa kujiridhisha kuwa Mahakama ya Wilaya ilikuwa na mamlaka ya kuendesha kesi hiyo, hivyo ikakubali rufaa, ikafuta hukumu ya hatia na adhabu ya miaka 20 jela.
Jaji Pomo alisema kwa maslahi ya haki, Mahakama iliamuru kesi hiyo isikilizwe upya na mahakama yenye mamlaka, baada ya kuhakikisha cheti cha mamlaka na idhini ya DPP vinawasilishwa kwa mujibu wa sheria.
“Mshtakiwa ataendelea kubaki mahabusu akisubiri kuanza kwa usikilizwaji mpya wa kesi hiyo,” alisema Jaji Pomo.
Picha ya bango: Tembo kama huyu ana nafasi muhimu katika mfumo wa ikolojia. Utoaji wa taarifa kwa mamlaka husika kuhusu uwindaji haramu au biashara ya pembe za ndovu, utasaidia katika kuwakamata wahusika na kuwachukulia hatua za kisheria. Picha kwa hisani ya African People & Wildlife.
Kutambua ushiriki
